Ήρθαν ντυμένοι «φίλοι» – Το επίκαιρο αριστούργημα του Οδυσσέα Ελύτη.

Αποτέλεσμα εικόνας για οδυσσεας ελυτης

Ήρθαν ντυμένοι «φίλοι» αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.

Και το χώμα δεν έδεσε ποτέ με τη φτέρνα τους.

Έφεραν τον Σοφό, τον Οικιστή και τον Γεωμέτρη Βίβλους γραμμάτων και αριθμών την πάσα Υποταγή και Δύναμη το παμπάλαιο φως εξουσιάζοντας.

Και το φως δεν έδεσε ποτέ με τη σκέπη τους.

Ούτε μέλισσα καν δε γελάστηκε το χρυσό ν’ αρχινίσει παιχνίδι· ούτε ζέφυρος καν, τις λευκές να φουσκώσει ποδιές.

“Έστησαν και θεμελίωσαν στις κορφές, στις κοιλάδες, στα πόρτα πύργους κραταιούς κι επαύλεις ξύλα και άλλα πλεούμενα

τούς Νόμους, τούς θεσπίζοντας το καλά και συμφέροντα στο παμπάλαιο μέτρο εφαρμόζοντας.

Και το μέτρο δεν έδεσε ποτέ με τη σκέψη τους.

Ούτε καν ένα χνάρι θεού στην ψυχή τους σημάδι δεν άφησε· ούτε καν ένα βλέμμα ξωθιάς τη μιλιά τους δεν είπε να πάρει.

Έφτασαν ντυμένοι «φίλοι» αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαια δώρα προσφέροντας.

Και το δώρα τους άλλα δεν ήτανε παρά μόνο σίδερο και φωτιά.

Στ ’ανοιχτά πού καρτέραγαν δάχτυλα μόνον όπλα και σίδερο και φωτιά.

Μόνον όπλα και σίδερο και φωτιά.

Λιας – Μουργκάνα («Ελένη» Νίκου Γκατζογιάννη)

Για την Ελένη του Εμφυλίου

Ξ​​ανασκέφτηκα την «Ελένη» με αφορμή την επανακυκλοφορία της αυτές τις μέρες από την «Κ». Είναι ένα συγκλονιστικό βιβλίο που συνιστώ ανεπιφύλακτα σε όσους δεν το έχουν διαβάσει – αλλά και σε όσους το έχουν, γιατί είναι τόσο πλούσιο που αποκαλύπτει νέες πτυχές κάθε φορά που το ξαναδιαβάζει κανείς.

Η ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή. Το 1948 η Ελένη Γκατζογιάννη, κάτοικος του ορεινού χωριού Λια της Μουργκάνας στην Ηπειρο, που ελέγχεται από τους αντάρτες του «Δημοκρατικού Στρατού», αρνείται να παραδώσει τα παιδιά της στις τοπικές αρχές, δηλαδή το ΚΚΕ που σκοπεύει να στρατολογήσει τα μεγαλύτερα και να μετακινήσει στις φιλικές προς αυτό χώρες τα μικρότερα. Πρόκειται για το λεγόμενο «παιδομάζωμα», μια κίνηση που σκοπό είχε να ενισχύσει τις ισχνές εφεδρείες του κόμματος και του στρατού του, αυξάνοντας ταυτόχρονα τον έλεγχό του πάνω στους εναπομείναντες αγροτικούς πληθυσμούς που ζούσαν υπό τον έλεγχό του. Αντιδρώντας, η Ελένη συμμετέχει με επιτυχία στη φυγάδευση των παιδιών της προς την περιοχή που ελέγχεται από το κράτος, μαζί με άλλα παιδιά και κάποιους μεγάλους, συνολικά είκοσι άνθρωποι, όλοι τους άμαχοι. Για την πράξη της αυτή συλλαμβάνεται, βασανίζεται, «δικάζεται» δημόσια και εκτελείται τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς, μαζί με άλλους τέσσερις συγχωριανούς της. Μια τοπική τραγωδία ανάμεσα σε χιλιάδες άλλες που σημάδεψαν τον Εμφύλιο και που θα παρέμενε χαμένη στην αχλή της μνήμης των γερόντων ενός ερειπωμένου πια ακριτικού χωριού και διαστρεβλωμένη από τη φημολογία των απογόνων τους, εσωτερικών ή εξωτερικών μεταναστών.

Καθώς ο άνδρας της Ελένης ήταν μετανάστης στην Αμερική, μετά τον χαμό της μάνας τους τα παιδιά της εγκαταστάθηκαν σε μια καινούργια χώρα. Ο μονάκριβος γιος της, ο Νίκος, εξελίχθηκε σε πετυχημένο δημοσιογράφο στους New York Times. Ομως, η ιστορία της μητέρας του για την οποία γνώριζε μόνο αντικρουόμενες φήμες τις οποίες κάλυπτε ένα γενικευμένο πέπλο σιωπής, τον βασάνιζε. Ξεκίνησε λοιπόν μια μεγάλη δημοσιογραφική και ιστορική έρευνα που κατέληξε στην «Ελένη», το 1983. Γραμμένο στα αγγλικά, το βιβλίο γνώρισε μια απίστευτη διεθνή καριέρα. Ο λόγος προφανής: στο κέντρο του βρίσκεται ένα μυστήριο (ο θάνατος της Ελένης), η πρόσβαση στο οποίο συνδυάζει την εξονυχιστική έρευνα με τη ζωντανή γραφή. Πρωταγωνιστής ο ίδιος ο συγγραφέας που δεν είναι απλά ένας ερευνητής. Το βιβλίο ξεπερνάει τα γεωγραφικά και ιστορικά όρια της Ελλάδας και γεννά συναισθήματα αντίστοιχα της αρχαίας τραγωδίας: η θυσία μιας μάνας, η σχέση με τους προγόνους μας, η προσωπική κάθαρση, το νόημα της αλήθειας και της γνώσης, το περιεχόμενο της ταυτότητάς μας, η σύγκρουση δικαιοσύνης και εκδίκησης, μνήμης και λήθης.

Δεν πρόκειται όμως μόνο για ένα αφήγημα πανανθρώπινης εμβέλειας. Είναι και μια βαθύτατα ελληνική ιστορία. Στην καρδιά της βρίσκεται μια εξαιρετική ανθρωπολογική θεώρηση ενός ελληνικού χωριού του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα, τόσο κοντά μας και ταυτόχρονα τόσο μακριά μας. Μας προσφέρει παράλληλα μια αποτύπωση του Εμφυλίου από την οπτική ενός χωριού που βρέθηκε μέσα στη «κόκκινη» ζώνη, με τη διπλή έννοια της σχέσης του με το ΚΚΕ και της πρώτης γραμμής ενός πολέμου. Ο Λιας ήταν μια «μικρή Μόσχα», δηλαδή ένα φιλικά προσκείμενο στο ΚΚΕ χωριό γιατί τα χρόνια της Κατοχής, όταν κυριάρχησε το ΕΑΜ, υπήρξαν σχετικά εύκολα. Αντίθετα, τα μετακατοχικά χρόνια ήταν πολύ σκληρά με αποτέλεσμα το χωριό να διαιρεθεί, να εγκαταλειφθεί από την πλειοψηφία των κατοίκων του και να υποφέρει τα πάνδεινα. Η «Ελένη» μας επιτρέπει να καταλάβουμε το πώς ακριβώς τοπικές διαμάχες συμπλέκονται με υπερτοπικά, στρατιωτικά και πολιτικά διακυβεύματα μέσα σε ένα ζοφερό κλίμα, για να οδηγήσουν στην τραγωδία. Από την άποψη αυτή, το βιβλίο είναι σε αφηρημένο επίπεδο αντιπροσωπευτικό μιας πανεθνικής τραγωδίας. Συγχρόνως όμως, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως κάθε εμπειρία έχει τις ιδιαιτερότητές της και πως ο Εμφύλιος ήταν ένα μεγάλο μωσαϊκό. Η «Ελένη» δεν μπορεί, και δεν επιδιώκει άλλωστε, να υποκαταστήσει την ιστορία του Εμφυλίου, ακόμη και στο μικροεπίπεδο των καθημερινών ανθρώπων. Ανοίγει προοπτικές, δεν κλείνει.

Τέλος, η «Ελένη» είναι και η ιστορία της υποδοχής της – και του τι μας διδάσκει για τη δημόσια μνήμη του Εμφυλίου. Οι αντιδράσεις στη χώρα μας ήταν από αρνητικές έως εχθρικές (ιδιαίτερα όταν προβλήθηκε η ταινία που βασίστηκε στο βιβλίο). Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, η «Δεξιά» (δηλαδή το μη κομμουνιστικό στρατόπεδο, που ξεκινούσε από τις παρυφές του ΚΚΕ και πήγαινε ώς την πιο ακραία δεξιά) δεν είχε δικαίωμα ούτε να έχει, αλλά ούτε και να θρηνεί θύματα. Αντίστροφα, η Αριστερά μπορούσε να διεκδικεί (όλα) τα θύματα και να καλύπτει τους δικούς της θύτες. Πρόκειται για μια γελοία αντίληψη που πλέον πνέει τα λοίσθια, αλλά είχε αδικαιολόγητα μεγάλη διάρκεια και μας έκανε πολύ κακό, καθιστώντας δυνατή και τη φάρσα του «ηθικού πλεονεκτήματος της Αριστεράς» των δύο τελευταίων ετών. Από την άποψη αυτή, ίσως να μην υπάρχει πιο κατάλληλη στιγμή για να διαβαστεί το συγκλονιστικό αυτό βιβλίο.

Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας  είναι  καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Yale.

Η Κούβα που άφησε πίσω του ο Φιντέλ

 Ένα οδοιπορικό, ημέρα προς ημέρα, και εικόνα προς εικόνα, από την καθημερινότητα των Κουβανών όπως την κατέγραψε ο συνεργάτης του Protagon που επισκέφθηκε το νησί τις ημέρες της κηδείας του Κάστρο.
Ουσιαστικά ήταν η τελευταία μου μέρα. Από τη μια χαιρόμουν, είχα βαρεθεί να λειτουργώ ως ρεπόρτερ σε συνθήκες απαγορεύσεων και φόβου. Από την άλλη λυπόμουν, δεν είχα δει την Κούβα που θα έβλεπε ένας τουρίστας. Ο Μανόλο μου πρότεινε να πάμε να δω πώς κατασκευάζονται τα πούρα. «Ωραία ιδέα!». Νέο εργοστάσιο Partagas (από το 2012) στο κέντρο της Αβάνας. Βγάλαμε εισιτήρια από ένα ξενοδοχείο μακριά από το εργοστάσιο (αυτό δεν το κατάλαβα) και φτάσαμε σε ένα εντυπωσιακό και καλοσυντηρημένο κτίριο του 1902 που φέρει το όνομα Pollack, πρώην αποθήκη καπνού που άνηκε στον διάσημο εξαγωγέα καπνού, Mark A. Pollack μέχρι το 1946 που πέθανε, και μετά στον γιο του (κρατικοποιήθηκε από την Επανάσταση και η οικογένεια Pollack εγκατέλειψε το νησί).

85

Αφήσαμε τις φωτογραφικές μηχανές στην είσοδο καθώς «απαγορεύεται η φωτογράφιση», αλλά όχι και τα κινητά καθώς «επιτρέπεται με αυτά, αλλά απολύτως διακριτικά» (ούτε αυτό το κατάλαβα). Περιμέναμε δέκα λεπτά προκειμένου να συμπληρωθεί ο απαραίτητος αριθμός επισκεπτών για να σχηματίσουμε ομάδα με αρχηγό τον ξεναγό (εδώ ο ξεναγός είναι απαραίτητα κρατικός). Ανεβήκαμε δυο ορόφους και φτάσαμε στο χώρο παραγωγής. Οι εικόνες ήταν συγκλονιστικές. Δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι ένα διάσημο πούρο “Cohiba Behike 54” που κοστίζει πάνω από 50 ευρώ το ένα, κατασκευάζεται από την αρχή ως το τέλος από μια ειδικά εκπαιδευμένη γυναίκα (ή άνδρα) με μισθό 25 ευρώ το μήνα (συν ένα πούρο την ημέρα).

Γι’ αυτό και προσπαθούν να ζήσουν όπως μπορούν. Σε ένα από τα πλάνα που τράβηξα φαίνεται ένας κουβανός να σηκώνει και να μας δείχνει κρυφά ένα χαρτί που έγραφε “5χ20” (τα πέντε πούρα είκοσι ευρώ, πολύ καλή τιμή, και θα έχεις να λες ότι τα αγόρασες μέσα από την παραγωγή). Κι αν τον πιάσουν; Την πάτησε!

Αφήσαμε το εργοστάσιο αναζητώντας το επόμενο μέρος για επίσκεψη. Μανόλο: «θες να πάμε για μπάνιο;» «Πλάκα κάνεις. Δεν μπορώ τα ταξίδια». «Σε 15 λεπτά θα είμαστε εκεί». «Πού;». «Μπες μέσα στο ταξί».

Μπήκαμε σε ένα Moskvitch της δεκαετίας του ’70 με προορισμό την κοντινότερη παραλία. Δεκαπέντε λεπτά; Λάθος! Το αυτοκίνητο χάλασε στο δρόμο.

86

-Και τώρα;
-Μάλλον θα το φτιάξει.
-Άνοιξε το παράθυρο, σκάω.
-Είναι χαλασμένο, δεν ανοίγει.
-Βρε τι μας βρήκε.
Πάνω που λέγαμε να εγκαταλείψουμε το σκάφος, ο οδηγός μπήκε μέσα. «Το έφτιαξα, φύγαμε!».
-Κύριε πόσο κοστίζει αυτό το αυτοκίνητο;
-Γύρω στις 14 χιλιάδες ευρώ.

Καθ’ οδόν προς την παραλία σκεφτόμουν τι δάκρυα θα χύσουν αυτοί οι άνθρωποι τη μέρα που θα ανοίξει η αγορά αυτοκινήτου. Ούτε για σίδερα δεν θα τα παίρνουν. Από την άλλη, οι πλείστοι θα χαρούν καθώς θα μπορέσουν να κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα.

Φτάσαμε στην παραλία. Ουάου! Τι παράδεισος είναι αυτός. Γαλαζοπράσινα πεντακάθαρα νερά. Λευκή άμμος, φοίνικες, ελάχιστοι τουρίστες και ένας Κουβανός ψαροντουφεκάς με τα χταπόδια του.

87

Η θερμοκρασία του νερού ήταν ίδια με την δική μας τέλη Αυγούστου (ίσως και παραπάνω). Πρώτη φορά μπάνιο στη ζωή μου 7 Δεκεμβρίου. Περίεργη αίσθηση.

«Το σύστημα υποκρίνεται ότι μας πληρώνει

και εμείς υποκρινόμαστε ότι δουλεύουμε»

Ακριβώς από πάνω είχε μια καντίνα. Κάτσαμε να πιούμε μια μπύρα και να πάρω δυο μπουκάλια νερό για το δρόμο. Σηκώθηκε ο Μανόλο να τα πάρει. Περίμενε γύρω στα 5 λεπτά. Ήταν καμιά δεκαριά υπάλληλοι, αλλά κανείς δεν τον εξυπηρετούσε. Πηγαινοέρχονταν, αλλά κανείς δεν πήγαινε στο ταμείο. Ήταν σχεδόν κωμική η σκηνή. Με τα πολλά πήρε τις μπύρες αλλά νερό «δεν έχει».

-Τι δεν έχει. Νάτα δεν τα βλέπεις;
-Του το είπα, αλλά λέει θα τα ανοίξει πιο μετά.

Τα νερά ήταν δίπλα στο ταμείο, στο ένα μέτρο, μέσα σε πλαστικό περιτύλιγμα. Έτσι έκανες και τα έβγαζες. Κι όμως δεν άπλωσε το χέρι του.

-Μα γιατί συμβαίνει όλο αυτό;
-Υπάρχει ένα ειρωνικό ρητό που το ξέρουν και το λένε –σε όποιον εμπιστεύονται βέβαια- όλοι οι Κουβανοί: «Το σύστημα υποκρίνεται ότι μας πληρώνει και εμείς υποκρινόμαστε ότι δουλεύουμε» («el sistema pretende que nos paga y nosotros pretendemos trabajar»). Σε βοηθάει καθόλου να καταλάβεις;
-Αν με βοηθάει λέει… καλύτερο και από ανάλυση κοινωνικού επιστήμονα!

Απολαύσαμε το τοπίο, είχαμε μετά από λίγο και επίσκεψη από μια καλλίγραμμη για τα γνωστά… (πού μας βρήκε στη μέση τού πουθενά;). Όταν πήγα στην τουαλέτα να πλυθώ, το χερούλι έλειπε. Το είχε μια υπάλληλος από την οποία έπρεπε να το ζητήσεις και αυτή με τη σειρά της να σου ζητήσει λεφτά. Με τσίμπησε και ένα κουνούπι στην πλάτη που το ένιωσα σαν να με τρυπάει βελόνα. Τέλος πάντων… καλά ήταν.      

Επιστροφή, πάλι με το ίδιο αυτοκίνητο, στο ξενοδοχείο. Τελευταίο ραντεβού με τον Μανόλο την επόμενη μέρα για να με βοηθήσει να βάλω σε μια τάξη τις μνήμες μου.

Ξεκουράστηκα λίγο και βγήκα για την στερνή νυχτερινή βόλτα στην πόλη.

Περπάτησα ώρα πολλή σε σκοτεινά σοκάκια και πλατείες. Δεν ένιωθα πια φόβο, όπως στην αρχή. Καθώς πέφτει το φως του ήλιου ξεχύνεται στους δρόμους της πόλης ένα σιωπηλό μελίσσι ανθρώπων. Κάθονται στα πεζούλια, οι περισσότεροι αμίλητοι, μέσα σε σχεδόν απόλυτο σκοτάδι. Σε κοιτούν που περνάς. Το νιώθεις. Αν τους κοιτάξεις κι εσύ θα σου μιλήσουν, θα σε πλησιάσουν. Κάτι θα σου προσφέρουν, κάτι θα σου ζητήσουν. Δεν θα σε πειράξουν. Το παραεμπόριο και ο αγοραίος έρωτας (γυναικείος και ανδρικός) είναι παντού, σε κάθε γωνιά. Αλλά ακόμα κι αν νομίζεις ότι είσαι κάπου μόνος, θα εμφανιστεί ξαφνικά μπροστά σου. Άλλωστε εσένα ψάχνει.


Επίλογος πριν από το τέλος

Κάθισα σε ένα καφέ μιας πλατείας. Μια μπάντα δίπλα έπαιζε το “Hasta Siempre Comandante”, το τραγούδι για τον Τσε. Αυτός “έφυγε” νωρίς, και πιο νωρίς παράτησε την εξουσία και πήρε τα βουνά για νέες επαναστάσεις. Με είκοσι νοματαίους πήγε στη Βολιβία να τα βάλει με τη CIA και έναν ολόκληρο στρατό. Εντελώς κουζουλός! Κι όμως, δεν μπορούμε να τον κρίνουμε με όρους τού σήμερα, κλέβουμε εκκλησία. Όπως και να ’χει καλοτύχισε να πεθάνει νέος όταν το άστρο του μεσουρανούσε λαμπερό. Μπορεί να έπεσε στην πλάνη (τωρινή κρίση), αλλά δεν ξέπεσε στη φθορά. Μάλλον θα τον αγαπούσαν οι θεοί («ὃν οἱ θεοὶ φιλοῦσιν ἀποθνῄσκει νέος»). Οι περισσότεροι Κουβανοί σέβονται το μύθο του. Γιατί περί αυτού πρόκειται. Τα πραγματικά γεγονότα, που συνθέτουν την πορεία και την προσωπικότητά του χάνονται ανάμεσα σε έναν «ηρωικό θάνατο» και μια διάσημη φωτογραφία (του Αλμπέρτο Κόρντα).

88Ο Φιδέλ (έτσι είναι το σωστό, και όχι “Φιντέλ” που τον έγραφα μέχρι τώρα), είναι άλλη περίπτωση. Ξεκίνησε ως απελευθερωτής με υποσχέσεις «ελεύθερων εκλογών», έγινε μετριοπαθής κομμουνιστής και σιγά σιγά έπαψε να έχει αμφιβολίες και ερωτεύθηκε τις βεβαιότητες, δηλαδή έγινε «σκληρός δικτάτορας». Λέξεις του Τσόμσκι, που τα βιβλία του πωλούνται ελεύθερα στην Κούβα καθώς μέμφεται την στάση των ΗΠΑ και αναγνωρίζει αρκετά θετικά στο καθεστώς. «Μετάβαση στο σοσιαλισμό; Δεν μπορούμε καν να μιλάμε για κάτι τέτοιο. Οι συνθήκες το κατέστησαν αδύνατο και δεν γνωρίζουμε εάν υπήρχε τέτοια πρόθεση». Κι αυτές δικές του είναι. Άρα;

Στο Μουσείο της Επανάστασης, διαβάζοντας ένας σύνθημα μού λύθηκαν πολλές απορίες: «Η Επανάσταση έβαλε τέλος στην αποικιοκρατία και νεοαποικιοκρατία 450 ετών». Το καθεστώς λοιπόν δεν περιορίζεται στον θρίαμβο της ανατροπής Μπατίστα, αλλά απονέμει στον εαυτό του έναν εθνικό ρόλο υψηλής σπουδαιότητας: «Διώξαμε τους δυνάστες Ισπανούς και Αμερικάνους, είμαστε η συνέχεια του Χοσέ Μαρτί». Όσο κι αν μπορεί να σοκάρει αυτό, ο Μαρτί (εθνικός ήρωας της Κούβας –κάθε πλατεία κι ένα άγαλμά του) είναι γι’ αυτούς ο δικός μας Ρήγας, και ο Φιδέλ ο Κολοκοτρώνης που μας απελευθέρωσε από τέσσερις αιώνες δουλείας. Με αυτό το αφήγημα μεγάλωσαν οι Κουβανοί από το 1959 και μετά. Στους τόπους δουλειάς, στα σχολεία, στα πανεπιστήμια.

Βέβαια οι δικοί μας επαναστάτες αφού έκαναν τη “δουλειά” τους με τα όπλα, στη συνέχεια παρέδωσαν την ισχύ αυτών στους πολιτικούς. Ο Κάστρο τα κράτησε. Εδώ το πράγμα μπερδεύτηκε. Η επανάσταση δεν κατάφερε να εκτονωθεί, απέκτησε στατικά χαρακτηριστικά, έπαψε να επικοινωνεί με τη ροή της ιστορίας. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι μέχρι την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης είχε έναν κάποιο λόγο ύπαρξης, στη συνέχεια δύσκολα κάποιος θα βρει το λόγο να λειτουργεί ως «απόλυτη αλήθεια». Η ρομαντική, αλλά απόλυτα αλτρουιστική, θέση του Τσε «ό,τι τρώω εγώ θα τρώνε και οι εργάτες» φαντάζει σκληρή και απάνθρωπη ειρωνεία στην Κούβα των 25 ευρώ μισθό. Ακριβώς γιατί το επόμενο ερώτημα είναι αμείλικτο: ζουν με 25 ευρώ και δελτίο τροφίμων οι χιλιάδες αξιωματούχοι του κρατικού και του κομματικού μηχανισμού;

Τα εντελώς φθαρμένα και εγκαταλελειμμένα κτίρια κρύβουν, θαρρώ, μια ενδιαφέρουσα αλήθεια. Ο Κάστρο στα πρώτα δυο χρόνια της Επανάστασης προχώρησε σε ένα τολμηρό ανθρωπιστικό πείραμα: έδωσε σε όλους σπίτια. Κανείς στο δρόμο, κανείς στο ενοίκιο. Ήταν μεγάλο δώρο! Ήταν όμως και κατάρα. Δεν αντιλήφθηκε πως οι τοίχοι και τα κεραμίδια είναι ζωντανοί οργανισμοί. Για να παραμείνουν ως είχαν στην αρχή θέλουν συντήρηση, δηλαδή χρήματα. Με μερικά πέσος το μήνα και δελτίο τροφίμων δεν αλλάζεις στέγη και παράθυρα, ούτε βάφεις τοίχους. 

Και τότε γιατί δεν εξεγείρονται οι Κουβανοί και αφήνουν μόνο τις «Κυρίες στα Λευκά” (μητέρες, σύζυγοι και συγγενείς πολιτικών κρατουμένων) να διαδηλώνουν κάθε τρεις και λίγο στην Αβάνα; Πρώτον, γιατί το παραμύθι είναι ωραίο, έχει όμορφες λέξεις και χρόνια τώρα υπόσχεται καλό τέλος –σχεδόν σε κοιμίζει. Δεύτερον, γιατί οι Κουβανοί δεν έχουν δημοκρατική παιδεία (αλήθεια πότε ψήφισαν για τελευταία φορά σε ελεύθερες εκλογές;). Τρίτον, γιατί τον Κάστρο δεν τον μισούν, απλά δεν τον θέλουν. Το μίσος είναι κινητήριος μοχλός της ιστορίας. Η δυσαρέσκεια, άντε και η αντιπάθεια, δεν φτάνουν. Και βέβαια, κάνουν υπομονή «πού θα πάει γέρασε, θα πεθάνει (και πέθανε), άρα κάτι μπορεί να αλλάξει». Και αλλάζει. Άνθρωποι που πηγαινοέρχονται στην Κούβα το βεβαιώνουν. Αργά, αλλά αλλάζει.

Κάπου λέει ο Φρόιντ ότι η σύγκριση με αυτόν που βρίσκεται σε καλύτερη θέση είναι πηγή δυστυχίας γι’ αυτόν που βρίσκεται σε χειρότερη. Δηλαδή η άγνοια σώζει. Αν μπορούσε το καθεστώς να κλείσει όλες τις διόδους επικοινωνίας με τον δυτικό τρόπο ζωής θα μπορούσε κάπως να κάνει πιο ανεκτό το βάρος της ανέχειας του Κουβανού, καθώς θα ζούσε στην πλάνη του «όλοι έτσι ζουν». Όμως δεν μπορεί πια. Ο τουρισμός, το ιντερνέτ (όλοι οι νέοι μπαίνουν μέσα από τα ελάχιστα wifi hotspots), τα βίντεο των συγγενών στο εξωτερικό, η κλεφτή ματιά στην δορυφορική στα τουριστικά σημεία κ.α., αναγκαία τους προσφέρει την οδυνηρή σύγκριση, που λέει ο Φρόιντ. Τα νέα μαθαίνονται γρήγορα. Ο μέσος Γάλλος- Ισπανός- Έλληνας, έχει αυτοκίνητο και πάει 15 μέρες διακοπές το χρόνο. Είναι βαρύ το τίμημα της γνώσης. Γι’ αυτό οι περισσότεροι που ρωτάς σου λένε πως «παλιά ήταν καλύτερα». Αυτό όμως δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία καθώς δεν υπάρχουν θεαματικές διαφορές στη ζωή του μέσου Κουβανού, π.χ. από 1980 όταν ο Κάστρο άνοιξε τα σύνορα και μέσα σε πέντε μήνες έφυγαν 125.000 άνθρωποι (γνωστό ως “Mariel boatlift”). Και η “έξοδος” συνεχίζεται αμείωτη. Όσο γι’ αυτούς που μένουν πίσω, κάτι φαίνεται πως… οργανώνουν. Η “αντεπανάσταση” είναι στα σκαριά. Οι πρώτες εστίες “φωτιάς” που θα αναγκάσουν σε υποχώρηση το “σύστημα” είναι ορατές. Να μια εστία.

89

Αυτό το μαγαζάκι-τρύπα με μπιχλιμπίδια είναι η πρώτη δειλή έκφραση ελευθερίας του Κουβανού. Βέβαια είναι αλήθεια ότι το καθεστώς τού την παραχώρησε τα τελευταία χρόνια πιστεύοντας ότι αυτό δεν είναι καπιταλισμός. Νομίζω ότι σφάλει. Η απόσταση που χωρίζει αυτή την “τρύπα” από την πρώτη ιδιωτική βιοτεχνία τουριστικών ειδών είναι μικρή. Όπως και αυτή από το πρώτο ιδιωτικό παντοπωλείο (βλ. σούπερ μάρκετ).

90

Με αυτές τις σκέψεις πέρασε η ώρα στην πλατεία. Πλήρωσα τον καφέ, δεν περίμενα απόδειξη, και έφυγα.


7η ημΕρα. ΤΕλος

Αργά το μεσημέρι πιάσαμε μια γωνιά με τον Μανόλο στην καφετέρια του ξενοδοχείου και εκεί κάναμε μια μεγάλη κουβέντα, κάτι σαν απολογισμό του ταξιδιού μου. Είναι πολύτιμη η ματιά του θεατή. Λύσαμε και την παρεξήγηση στη συνάντηση με τον Σεργκέι. Του ζήτησα συγγνώμη, ακαριαία το ίδιο έκανε κι εκείνος. Του χρωστάω πολλά. Χωρίς αυτόν δεν θα υπήρχε όλο αυτό που διαβάσατε και είδατε. Θα υπήρχε κάτι άλλο, καλύτερο ή χειρότερο, όχι αυτό.

Ήταν αργά το απόγευμα, είχε αρχίσει να νυχτώνει. Μπήκαμε στο ταξί για το αεροδρόμιο. Πριν, σήκωσα τα μάτια να χαιρετίσω την πρώτη μου εικόνα. Ήταν εκεί, όπως άλλωστε και κάθε μέρα. Η κυρία με το λευκό μαντήλι και την κόκκινη μπλούζα.

91

Στο δρόμο ρώτησα τον Χόρχε τι θέλει να πω στους Έλληνες για την Κούβα. Μου είπε: «να τους πεις ότι η ζωή γι’ αυτούς όταν θα έρθουν εδώ ως επισκέπτες θα είναι καλή. Για μας είναι χάλια».

Πέρασα τον έλεγχο αποσκευών. Μου κράτησαν τον αναπτήρα, έναν πλαστικό ρόνσον. «Not permitted» λέει. Ειδικός κανονισμός των αεροδρομίων τους. Τέλος πάντων, δεν χάθηκε ο κόσμος. Χάθηκε όμως όταν στο βάθος της αίθουσας είχε δωμάτιο για καπνιστές. Αυτός ήταν μεγάλος γρίφος, ίσως ο μεγαλύτερος του ταξιδιού: «Πώς ανάβεις τσιγάρο χωρίς αναπτήρα;». Αυτό ρώτησα και τον ευγενέστατο Κουβανό υπεύθυνο. «Όλοι αυτό ρωτάτε, δεν υπάρχει απάντηση» και έβαλε τα γέλια. «Ε τότε τι το θέλετε το καπνιστήριο;» Μέχρι να φύγω κάθε φορά που με έβλεπε έβαζε τα γέλια.

92

Φτάνουν επτά μέρες για να γνωρίσεις την Κούβα; Όχι βέβαια. Ούτε 7 ούτε 77. Μακριά λοιπόν από μένα η ταμπέλα του “κουβανολόγου” με την οποία επιστρέφουν οι περισσότεροι. Ήταν μια εμπειρία-έρευνα-οδοιπορικό (πείτε το όπως θέλετε) πρώτα για να απαντήσω σε λίγα δικά μου βασικά ερωτήματα. Και ιδού οι απαντήσεις:

  • Η Επανάσταση του ’59 είναι ιστορικά δικαιωμένη στο πλαίσιο της εποχής. Με απλά λόγια: καλώς έγινε.
  • Το σύστημα δεν δουλεύει. Πιο απλά: δεν παράγεται πλούτος.
  • Το κράτος διακηρύττει ότι δίνει το βασικό πλαίσιο (δουλειά-τροφή-υγεία-παιδεία) για να ζει ο πολίτης καλά. Το «καλά» είναι συζητήσιμο, αλλά ακόμα κι έτσι δεν υπάρχει ο “αναπτήρας” (ελευθερία, πολιτική και οικονομική).
  • Το καθεστώς είναι δικτατορία (χωρίς αστερίσκους).

Άρα; Όχι, εδώ δεν γελάμε.

Υποσχέθηκα στον εαυτό μου να ξανάρθω. Όταν ο Σεργκέι δεν θα φοβάται να δείξει το πρόσωπό του.

Τα καλύτερα αρχαία Ελληνικά ανέκδοτα!

Τα αρχαία Ελληνικά ανέκδοτα είναι πνευματώδη και διδακτικά. Μας χαρίζουν το γέλιο αλλά εκφράζουν και το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα στην πιο χαριτωμένη μορφή του.

Διαβάστε μερικά:

Είπε κάποιος στον Αρίστιππο ότι η Λαΐδα δεν τον αγαπά, αλλά προσποιείται ότι τον αγαπά. Ο Αρίστιππος απάντησε:
«Ούτε το κρασί ή το ψάρι με αγαπούν, εγώ όμως τα απολαμβάνω».
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Ένας άντρας είπε στην ερωτομανή γυναίκα του:
«Τι θέλεις να κάνουμε, να φάμε ή να κάνουμε έρωτα».
Εκείνη του είπε:
«Ό,τι θέλεις, ψωμί πάντως δεν έχουμε».
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Είπε κάποιος στον Διογένη:
«Οι συμπολίτες σου σε καταδίκασαν σε εξορία».
Και ο φιλόσοφος απάντησε:
«Κι εγώ τους καταδίκασα να μένουν στον τόπο τους».
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Ο Διδύμων, οφθαλμίατρος της εποχής εξετάζει το μάτι μιάς κοπέλας. Ο Διογένης τον βλέπει. Ξέρει ο Διογένης ότι ο Διδύμων είναι τύπος ερωτίλος, κοινώς γυναικάς. Και του λέγει «Πρόσεξε Διδύμωνα, μήπως εξετάζοντας τον οφθαλμό, φθείρεις την κόρην».
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Επαινούσαν μερικοί μπροστά στον Άγη τους Ηλείους, γιατί ήταν πολύ δίκαιοι κριτές στους Ολυμπιακούς αγώνες. Ο Άγης ρώτησε με απορία:
– Και είναι τόσο σπουδαίο το ότι οι Ηλείοι μια φορά στα τέσσερα χρόνια γίνονται δίκαιοι;
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Ένας πατέρας ζήτησε από τον Αρίστιππο να διδάξει τον γιο του. Ο φιλόσοφος ζήτησε αμοιβή 500 δραχμές. Ο πατέρας θεώρησε υπερβολικό το ποσό.
-«Με τόσα χρήματα», είπε, «θα μπορούσα να αγοράσω ένα ζώο».
-«Αγόρασε», είπε ο Αρίστιππος, «κι έτσι θα έχεις δύο».
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Ο Διογένης ζητούσε ελεημοσύνη από ένα άγαλμα. Όταν τον ρώτησαν γιατί κάνει κάτι τέτοιο , απάντησε:
– Εξασκούμαι στο να μην απογοητεύομαι από την αναισθησία των ανθρώπων.
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Παρακινούσαν τον Φίλιππο τον Μακεδόνα να εξορίσει κάποιον που τον κακολογούσε. Ο Φίλιππος απάντησε:
– Δεν είστε καλά!! Θέλετε να τον στείλω να με κατηγορεί και σ” άλλα μέρη;
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Ένας φαλακρός έβριζε τον Διογένη. Ο φιλόσοφος γύρισε και του είπε:
«Δεν σου ανταποδίδω τις βρισιές, αλλά θα ήθελα να πω ένα «μπράβο» στις τρίχες σου, γιατί απαλλάχτηκαν από ένα κακορίζικο κεφάλι».
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Ρώτησε κάποιος τον Αντισθένη , τι είδους γυναίκα θα ήταν κατάλληλη για γάμο. Ο φιλόσοφος του είπε:
«Το πράγμα είναι δύσκολο. Αν παντρευτείς ωραία, θα την έχεις με άλλους κοινή, αν άσχημη, θα είναι σαν να σου επέβαλαν ποινή».
~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~

Πληροφορήθηκε ο Αριστοτέλης από κάποιον ότι μερικοί τον έβριζαν. Ο φιλόσοφος απάντησε: «Καθόλου δεν με νοιάζει. Όταν είμαι απών, δέχομαι ακόμα και να με μαστιγώνουν».

Επτά ελληνικές πόλεις στις 10 παλαιότερες της Ευρώπης

Στέκουν αγέρωχα μέσα στους αιώνες και βλέπουν τους ανθρώπους τους να προχωρούν και να εξελίσσονται. Οι παλαιότερες πόλεις της Ευρώπης, παρά τις αλλαγές, κατοικούνται αδιάλειπτα χιλιάδες χρόνια τώρα και συνδυάζουν την Ιστορία με το σήμερα.

Η Telegraph παρουσιάζει τις παλαιότερες πόλεις της Γηραιάς ηπείρου, με την Ελλάδα να κατέχει μέσα στην 10άδα τις 7 θέσεις.

Αργος

Ως χωριό κατοικήθηκε πριν τουλάχιστον 7.000 χρόνια και ήταν το επίκεντρο της μυκηναϊκής περιόδου, αν και ήταν πιο σημαντική πόλη, όταν την εξουσία κατείχε ο τύραννος Φείδωνας, τον 7ο αι. π.Χ.

Κατά την ελληνική μυθολογία το όνομα της το πήρε από τον γιο του Δία και της Νιόβης, με τον Ομηρο στην Ιλιάδα να κάνει λόγο για ένα φημισμένο κέντρο εκτροφής αλόγων.

Αθήνα

Κατοικήθηκε τουλάχιστον από το 5.000 π.Χ, με τους ελληνικούς μύθους να αναφέρουν πως πήρε το όνομά της από Αθηνά, η οποία φύτεψε έναν σπόρο ελιάς σε «μάχη» με τον Ποσειδώνα. Με το δέντρο που άνθισε να θεωρείται πιο ιερό από το νερό που απελευθέρωσε ο Ποσειδώνας, χτυπώντας βράχο με την τρίαινά του, η θεά της σοφίας έγινε η προστάτιδα της πόλης.

Γενέτειρα της Δημοκρατίας, η Αθήνα αν και έχει δεχθεί εισβολείς, δεν έχει λεηλατηθεί. Ο Σωκράτης, ο Ιπποκράτης, ο Σοφοκλής, ο Αριστοτέλης και ο Πλάτωνας έχουν ζήσει και δημιουργήσει σε αυτή.

Σήμερα, οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν την Ακρόπολη, την Πλάκα και να αγναντέψουν από τον Λυκαβηττό, μακρυά από οικονομικές σκοτούρες.

Φιλιππούπολη, Βουλγαρία

Ιστορία βρίσκεται 6.000 χρόνια πριν, όταν και η πόλη κυριαρχείται από Θράκες, Μακεδόνες και έπειτα Ρωμαίους, οι οποίοι έχτισαν ένα σημαντικό αστικό κέντρο. Τα ερείπια από αυτή την περίοδο βρίσκονται στην πόλη μέχρι σήμερα: το αρχαίο θέατρο της Φιλιππούπολης στο κέντρο της πόλης, χτίστηκε για να φιλοξενεί 30.000 θεατές.

Χανιά

Τα ερείπια της πόλης πιστεύεται πως χρονολογούνται από τη Νεολιθική περίοδο. Ο Ομηρος ανέφερε πως η πόλη ήταν από τις πιο σημαντικές της εποχής, με τις τοιχογραφίες, την κεραμική αλλά και τα νομίσματα να έχουν ανακαλυφθεί εκεί.

Οι Σαρακήνοι κατέστρεψαν την Κερυνεία το 828 π.Χ και οι Ενετοί, αργότερα, έχτισαν τα σύγχρονα Χανιά.

Η πόλη είναι αναμφισβήτητα μία από τις πιο ελκυστικές πόλεις, με παραλίες, μουσεία, σκάφη και ταβέρνες να δημιουργούν μια όμορφη ατμόσφαιρα.

Πάτρα

Οι ανασκαφές δείχνουν ότι η περιοχή έχει κατοικηθεί από την πρωτοελλαδική περίοδο στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ.. Μετά από σεισμό τον 6ο αιώνα, ένα κάστρο χτίστηκε από τη μία πλευρά του Παναχαϊκού όρους, με την πόλη να χωρίζεται σε άνω και κάτω συνοικίες.

Τρίκαλα

Η αρχαία πόλη της Τρίκκας, που ιδρύθηκε την 3η χιλιετία π.Χ, βρίσκεται κάτω από το σύγχρονο αστικό κέντρο, που πήρε το όνομά του από τη νύμφη Τρίκκη, κόρη του Πηνειού.

Η τοποθεσία δίπλα στο ποτάμι έφερε ευημερία, παρά το γεγονός πως η πόλη βρέθηκε υπό Πέρσες και Ρωμαίους.

Το Ασκληπιείο και το Κουρσούμ τζαμί αποτελούν πόλο έλξης για τους τουρίστες.

Θήβα

Κατοικήθηκε περίπου 5.000 χρόνια πριν, με την ελληνική μυθολογία να σημειώνει πως είναι η γενέτειρα του Ηρακλή, αλλά και της Σφίγγας πρν λυθεί το αίνιγμά της.

Σήμερα, η Θήβα δεν είναι τόσο γνωστή στους τουρίστες, με τον αριθμό των επισκεπτών να είναι σχετικά χαμηλός.

Κουτάισι, Γεωργία

Ηταν η πρωτεύουσα του βασιλείου της Κολχίδας, ήδη από την 2η χιλιετία π.Χ.. Η πόλη υπήρξε κέντρο πολλαπλών συγκρούσεων μεταξύ Γεωργιανών βασιλέων, Ρώσων και Οθωμανών αρχόντων. Αποτέλεσε βιομηχανικό κέντρο, όταν η Γεωργία ήταν μέρος της Σοβιετικής Ενωσης.

Το κρατικό Ιστορικό Μουσείο της περιλαμβάνει 16.000 έργα Τέχνης, που σχετίζονται με την γεωργιανή ιστορία και πολιτισμό.

Λάρνακα

Η πόλη στέκεται στη θέση του Κιτίου, του αρχαίου ελληνικού βασιλείου της Κύπρου, που κατοικήθηκε από Αχαιούς, Φοίνικες αλλά και Πέρσες.

Το λιμάνι της πόλης είναι ιδιαίτερα σημαντικό, λόγω της στρατηγικής του θέσης. Μάλιστα, η Λάρνακα είναι γνωστή ως γενέτειρα του Ζήνωνα, ιδρυτή της στωικής φιλοσοφίας.

Σήμερα, φημίζεται ως ένας οικονομικός καλοκαιρινός προορισμός, με αξιοθέατα όπως το τέμενος Χαλά Σουλτάν Τεκέ και την λίμνη που προσελκύει φλαμίνγκο.

Χαλκίδα

Ο Ομηρος αναφέρεται στην Ιλιάδα στην Χαλκίδα, περίπου το 762 π.Χ, κάτι που σημαίνει πως η πόλη είναι τουλάχιστον 2.800 χρόνια παλιά. Γραφές λένε πως η πόλη ιδρύθηκε πριν από τον Τρωικό Πόλεμο, μεταξύ του 12ου και 13ου αιώνα π.Χ., από τους Ιωνες.

Ο κύριος οικισμός βρίσκεται σε ένα στενό κανάλι νερού, που χωρίζει την Εύβοια από την ηπειρωτική Ελλάδα.

Στην πόλη δεν έχει απομείνει τίποτα μέσα στο πέρασμα των χρόνων και πλέον είναι γνωστή ως προορισμός διακοπών.

Έμφυλη Βία

WOMEN ABUSE

Οι γυναίκες και τα κορίτσια παντού στον κόσμο εξακολουθούν να εκτίθενται σε βίαιες συμπεριφορές, ως αποτέλεσμα των έμφυλων στερεότυπων που είναι βαθιά ριζωμένα στην κοινωνία μας και θέλουν τη γυναίκα σε ρόλο υποταγής.

Η σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική, ενδοοικογενειακή βία, ο βιασμός, οι αναγκαστικοί γάμοι, τα εγκλήματα «τιμής», το trafficking, ο ακρωτηριασμός γεννητικών οργάνων είναι μερικές από τις μορφές έμφυλης βίας. Και η λίστα μοιάζει ατελείωτη.

Οι αριθμοί σοκάρουν παρότι τα στοιχεία είναι ελλιπή και δεν δείχνουν το πρόβλημα στην πραγματική του διάσταση:

  • 1 στις 3 γυναίκες έχουν βιώσει κάποιας μορφής βία, στην Ε.Ε. και παγκοσμίως
  • 43% των γυναικών της Ε.Ε. έχουν βιώσει ψυχολογική βία από σύντροφό τους
  • 50% περίπου από τις γυναίκες – θύματα ανθρωποκτονιών δολοφονούνται από σύντροφο ή μέλη της οικογένειάς τους

Το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες είναι μόλις 6%

  • 700 εκ. κορίτσια σε όλο τον κόσμο έγιναν νύφες πριν την ενηλικίωσή τους και
  • 250 εκ. κορίτσια από αυτά, παντρεύτηκαν σε ηλικία κάτω των 15 ετών.

Εάν συνεχιστούν οι γάμοι ανήλικων κοριτσιών με αυτούς τους ρυθμούς, υπολογίζεται ότι οι ανήλικες νύφες θα φτάσουν τα 950 εκ. ως το 2030 και το 1,2 δισ. έως το 2050

  • 200 εκ. κορίτσια και γυναίκες έχουν υποστεί κλειτοριδεκτομή σε 30 χώρες της Αφρικής και Μέσης Ανατολής
  • 55% των θυμάτων καταναγκαστικής εργασίας είναι γυναίκες και
  • 98% των θυμάτων σεξουαλικής εκμετάλλευσης είναι επίσης γυναίκες.

Ενώ, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου για το 2016:

  • 74% των ευρωπαίων πολιτών θεωρεί ότι η ενδοοικογενειακή βία είναι συνηθισμένο φαινόμενο
  • 27% θεωρεί δικαιολογημένο το βιασμό σε ορισμένες περιπτώσεις , πχ. αν το θύμα είχε καταναλώσει αλκοόλ, αν φορούσε «προκλητικά» ρούχα ή «δεν αντέδρασε» ή «δεν είπε ξεκάθαρα όχι» και
  • 23% των ερωτηθέντων γνωρίζει μία γυναίκα θύμα ενδοοικογενειακής βίας στο κοντινό του περιβάλλον.

Και όλα αυτά, την ώρα που πολλές γυναίκες δεν καταγγέλλουν την κακοποίησή τους γιατί νιώθουν ντροπή και εξευτελισμό.

Οι γυναίκες όπως και κάθε πολίτης δικαιούνται να ζουν σε μια ειρηνική κοινωνία με αξιοπρέπεια, ισοτιμία, σεβασμό, δικαιοσύνη.

Γιατί έχουν μάθει να θεωρούν την κακοποίηση ως «ιδιωτική υπόθεση», με συνέπεια να αποσιωπάται η πλειοψηφία των περιστατικών βίας και οι δράστες να παραμένουν ατιμώρητοι και ανενόχλητοι να συνεχίσουν τις εγκληματικές τους πράξεις – συμπεριφορές, που έχουν άμεση και αρνητική επίδραση στον ψυχικό κόσμο ΚΑΙ των παιδιών που είναι μάρτυρες και έτσι ο κύκλος της βίας παραμένει ανοιχτός.

Η έμφυλη βία έχει τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό κόστος. ΄Ερευνες δείχνουν ότι το οικονομικό κόστος της έμφυλης βίας υπολογίζεται σε 2% του Παγκόσμιου Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (GDP) και ισοδυναμεί με 1,5 τρισ., σχεδόν όσο το μέγεθος της οικονομίας του Καναδά.

Έρευνες αποκαλύπτουν, επίσης, ότι η ενδοοικογενειακή βία και η βία που προέρχεται από σύντροφο προκαλούν περισσότερους θανάτους και συνεπάγονται πολύ υψηλότερο οικονομικό κόστος από ότι οι δολοφονίες ή οι εμφύλιοι πόλεμοι.

Η οικονομική ανεξαρτητοποίηση βοηθά τις γυναίκες να αντιμετωπίζουν τα περιστατικά βίας εναντίον τους και να μην εγκλωβίζονται σε προβληματικές σχέσεις, δεδομένου ότι πολλές γυναίκες – θύματα συνεχίζουν να ζουν με τους θύτες, διότι εξαρτώνται οικονομικά από αυτούς.

Όμως, το πρόβλημα θα συνεχίσει να υφίσταται αν δε ληφθούν ουσιαστικά μέτρα πρόληψης και καταπόλεμησής του, που θα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την ποινικοποίηση κάθε μορφής βίας, την υποχρεωτική συλλογή δεδομένων για έρευνα, εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, εκπαιδευτικές δράσεις για την ισότητα των φύλων και τον αμοιβαίο σεβασμό, παροχή προστασίας στα θύματα και τα παιδιά – μάρτυρες κ.α.

 Η χώρα μας οφείλει να επικυρώσει και να εφαρμόσει την σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της έμφυλης βίας.

΄Κάθε μορφή βίας αποτελεί σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έγκλημα με παγκόσμιες διαστάσεις. Η έμφυλη βία δείχνει έλλειμα δημοκρατίας και δεν κάνει διακρίσεις σε ηλικίες, μόρφωση, κοινωνική διαστρωμάτωση. Είναι απειλή και αιτία θανάτου για τις γυναίκες – θύματα. Οι γυναίκες όπως και κάθε πολίτης δικαιούνται να ζουν σε μια ειρηνική κοινωνία με αξιοπρέπεια, ισοτιμία, σεβασμό, δικαιοσύνη. Σε μια κοινωνία που δεν θα βάζει στην άκρη το μισό πληθυσμό της γης , ούτε θα έχει επιθετική συμπεριφορά εναντίον του. Μια κοινωνία που θα χωράει όλους μας. Μια κοινωνία πρότυπο για τα παιδιά και τα εγγόνια μας.

Στη ζωή αξίζει να ξοδεύεις μόνο για ταξίδια και βιβλία!

322

Έρχονται κάποιες στιγμές που κάνουμε τον απολογισμό μας. Ο απολογισμός δεν έχει μια μορφή. Μπορούμε να κάνουμε τον συναισθηματικό απολογισμό μας, τον οικονομικό, τον οικογενειακό· εξαρτάται κάθε φορά, έχει πολλές όψεις.

Από μία ηλικία και πέρα κάθεσαι κι αναρωτιέσαι: «Εγώ τι έκανα σ’ αυτή τη ζωή; Τι έδωσα; Τι πήρα; Τι απέκτησα; Τι μου έμεινε;». Λέω από μια ηλικία και πέρα γιατί κάτω απ’ τα τριάντα, συνήθως, οι προτεραιότητες κι οι εκτιμήσεις έχουν άλλα κριτήρια. Ένα παραπάνω η γενικότερη οικονομική, πολιτική, κοινωνική κατάσταση μας οδηγούν σε τέτοιου είδους σκέψεις.

Τελικά, το συμπέρασμα είναι ένα. Ξέρετε πού πρέπει να ξοδεύουμε τα χρήματά μας; Σε ταξίδια και βιβλία, μόνο αυτά μένουν και μόνο αυτά τ’ αξίζουν τα λεφτά τους.

Τα ταξίδια και τα βιβλία προσφέρουν αναμνήσεις, εικόνες, μυρωδιές, προβληματίζουν, ανοίγουν τους ορίζοντες, σε βάζουν να δεις κι άλλους κόσμους άγνωστους, φανταστικούς ή πραγματικούς, πηγαίνουν τη σκέψη ένα βήμα παραπέρα.

Το κυριότερο είναι πως δε χαλάνε, κανείς δεν μπορεί να τα καταστρέψει. Κι αν καούν οι φωτογραφίες του ταξιδιού κι αν σκιστούν οι σελίδες του βιβλίου, η μνήμη τα κρατάει ζωντανά έτσι κι αλλιώς. Ακόμη κι όταν ένας άνθρωπος νοσήσει από ασθένεια που του καταστρέφει τη μνήμη, έχει γίνει τόσο ξεχωριστός άνθρωπος, τόσο ανοιχτόμυαλος, τόσο χορτασμένος που κανένας δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει το ποιόν του.

Γιατί να ξοδεύουμε χρήματα σε υλικά; Γιατί έχουμε γίνει τόσο άπληστοι κι αχόρταγοι και ταυτόχρονα ανικανοποίητοι; Όσα έχουμε άλλα τόσα θέλουμε κι όσα χρήματα κι αν ξοδέψουμε θέλουμε άλλα τόσα για να συνεχίσουμε να ξοδεύουμε.

Θέλουμε σπίτια, αυτοκίνητα, ρούχα, κοσμήματα, καλλυντικά, παπούτσια, τσάντες, έπιπλα. Ανοίγουμε γεμάτες ντουλάπες και ως δια μαγείας δεν έχουμε τίποτα να φορέσουμε, μετά από πέντε χρόνια δε μας αρέσει ο καναπές και θέλουμε καινούριο. Παθαίνουμε παράκρουση με τις ρυτίδες και τρέχουμε να τις γεμίσουμε, αν το παπούτσι δεν είναι φέτος στη μόδα ούτε γι’ αστείο δεν μπαίνει στο πόδι μας, «χρειαζόμαστε» και κινητό και τάμπλετ και υπολογιστή, ξυπνάμε και κοιμόμαστε με «θέλω αυτό» και «πρέπει να πάρω εκείνο».

Τελικά; Χάνουμε το νόημα, χάνουμε την ουσία.

Ένα ζευγάρι παπούτσια, δυο μπλούζες, ένα κολιέ, μια κρέμα, ένα γκατζετάκι λιγότερα και θα μπορούσαμε να πάρουμε δέκα βιβλία ή να κάναμε ένα ταξίδι. Δε θέλει κόπο, τρόπο θέλει. Δε μιλάω για υπερβολές, για μέτρο μιλάω κι αξίες. Σαφώς κι όλοι χρειαζόμαστε ποιότητα στην καθημερινότητα μας, δε χρειαζόμαστε, όμως, τις υπερβολές και τις πολυτέλειες.

Διάβασε και ταξίδεψε κι όταν σε ρωτήσει κάποιος: «Εσύ τι κέρδισες απ’ τη ζωή σου;» Θα έχεις ένα εκατομμύριο πράγματα να του πεις. «Γνώρισα χώρες, πόλεις, χωριά που μόνο όταν τα είδα κατάλαβα πόσο «μικροί» είμαστε, πόσο «τίποτα» μέσα σ’ έναν πελώριο κόσμο. Είδα ανθρώπους διαφορετικούς, μ’ άλλες συνήθειες. Δοκίμασα γεύσεις παράξενες στο δικό μου ουρανίσκο, άκουσα πρωτόγνωρους ήχους, έφτασαν στη μύτη μου ξεχωριστές μυρωδιές.

Μίλησα μ’ ανθρώπους άλλων θρησκειών, άλλης φιλοσοφίας και διαπίστωσα την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης σκέψης. Έζησα για μερικές ώρες στην εποχή της Αναγέννησης, στην Κατοχή, στη γαλλική επανάσταση, στην αρχαία Ελλάδα, στη μεταπολίτευση.

Για τετρακόσιες σελίδες ήμουν μια ζωγράφος, μια υπηρέτρια, μια πόρνη, μια καταζητούμενη, μια ηθοποιός, μια δημοσιογράφος, μια πολύτεκνη μητέρα.

Στ’ αλήθεια ή στα ψέματα ο κόσμος ανοίχτηκε μπροστά μου και δε θα σταματήσει ν’ ανοίγεται γιατί ο κόσμος είναι τεράστιος. Τα μέρη δεν τελειώνουν ποτέ και τα βιβλία είναι άπειρα.»

Γι’ αυτό τα επόμενα χρήματα που θα φτάσουν στα χέρια σου, φρόντισε να τα επενδύσεις σωστά.

Πού οδηγεί το πιο επικίνδυνο μονοπάτι του κόσμου όπου για να φτάσεις βλέπεις το χάρο με τα μάτια σου.

Ακόμα και όσοι δε φοβούνται τα ύψη, θα καρδιοχτυπήσουν όταν δουν τις παρακάτω εικόνες από το μονοπάτι που διαπερνά το βουνό Hua Shan, στη Κίνα.

Ανεβαίνοντας τα αμέτρητα σκαλιά που λέγονται «τα σκαλιά του Παραδείσου» είναι δύσκολο να δεις που καταλήγει το μονοπάτι. Τη σπάνια αυτή χαρά έχουν μόνο όσοι τολμηροί επιλέξουν να διασχίσουν το επικίνδυνο μονοπάτι το οποίο περνά μέσα από χιωριουδάκια. Η θέα είναι αρκετά σοκαριστική αφού για να φτάσεις στον τελικό «προορισμό» πρέπει να ακολουθήσεις ένα στενό, ξύλινο αυτοσχέδιο μονοπάτι πάνω από τον γκρεμό, να κάνεις λίγη ορειβασία, να ξαναπεράσεις τον γκρεμό και τότε, αν τα έχεις καταφέρει, να βρεθείς στην κορυφή.

Όσοι τολμηροί καταφέρουν να διασχίσουν το μονοπάτι θα επιβραβευτούν με ένα δροσερό τσάι αφού στο τέλος του μονοπατιού υπάρχει ένας παλιός ναός που μετατράπηκε στο «σπίτι του τσαγιού». Δείτε τις εικόνες της απίστευτης διαδρομής.

Περιήγηση στο σπίτι του Πάτρικ Λη Φέρμορ στη Μάνη πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του

PATRICK LEIGH FERMOR

Μάνη, αδούλωτη, τόπος σκληρός, η πέτρα διαμόρφωνε τον χαρακτήρα τον ανθρώπων. Αυτό το μέρος διάλεξε για να ζήσει και ο σερ Πάτρικ Λη Φέρμορ ένας από τους μεγαλύτερους Βρετανούς περιηγητές, όπως τον είχε περιγράψει κάποτε το BBC.

«Αυτός εδώ δεν είναι ο κόσμος μου, είναι σαν να ζω στην καρδιά ενός μαρουλιού» είχε γράψει για την Αγγλία. «Εγώ χρειάζομαι καυτές πέτρες κι αγκάθια, λιόδεντρα και φραγκόσυκα» είχε πει και έτσι επέλεξε τη Μάνη για να κοινωνήσει τον ήλιο, και να εμπνευστεί από τους ήρωες, αφανείς και μη, που έζησαν στο ίδιο μέρος χιλιάδες χρόνια πριν, που αγάπησαν παράφορα, που πολέμησαν ή απλά περπάτησαν στις ίδιες πέτρες που ακουμπούν και τα δικά μας πόδια

Εκεί, στην Καρδαμύλη έκτισε το σπίτι του, εκεί έγραψε τη «Μάνη» (μέρος του βιβλίου μετέφρασε στα ελληνικά ο πρώην πρωθυπουργός Τζαννής Τζαννετάκης) εκεί πέθανε η γυναίκα του Τζόαν Ελίζαμπεθ Ράινερ, εκεί ήθελε να πεθάνει και ο ίδιος.

Ο σερ Πάτρικ Λη Φέρμορ, ο Πάντι (Πάτρικ), όπως τον αποκαλούσαν οι φίλοι, ή ο κυρ Μιχάλης όπως τον «βάπτισαν» στην Κρήτη και τον προσφωνούσαν οι ντόπιοι, ήταν άρρωστος. Έφυγε για λίγο από την Καρδαμύλη προκειμένου να χαιρετίσει τους φίλους του στη Βρετανία. Σκόπευε να επιστρέψει και να πεθάνει εκεί στο απομονωμένο καταφύγιο του, που ήταν στην άκρη του γκρεμού, πάνω στο βράχο και τη θάλασσα, αλλά ο προορισμός τελικά ήταν άλλος. Ο μεγάλος περιηγητής έκανε το αναπόφευκτο και μεγαλύτερο ταξίδι του στις 10 Ιουνίου του 2011.

Όμως το σπίτι είναι εκεί, κρυμμένο μέσα στα Κυπαρίσσια και τις ελιές. Όταν ο επισκέπτης το βρει μπορεί να καταλάβει κάτι από την προσωπικότητα του Βρετανού συγγραφέα, λόγιου, κομάντο και κατασκόπου στα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Αν το μάτι είναι εξασκημένο μπορεί να καταλάβει περισσότερα σαν μπει μέσα σε αυτό.

patrick leigh fermor house

Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ σχεδίασε το μεγαλύτερο μέρος του σπιτιού μόνος του με τη σύζυγό του την Τζόαν Ελίζαμπεθ Ράινερ και το δώρισαν εν ζωή στο Μουσείο Μπενάκη με την πρόθεση ότι η κυριότητα του σπιτιού θα μεταβιβαζόταν στο Μουσείο μετά το θάνατο τους, όπως και έγινε. Το κτήμα βρίσκεται στην περιοχή Καλαμίτσι πολύ κοντά στην Καρδαμύλη, ενώ τα τρία πετρόκτιστα κτίσματα που περιλαμβάνει, σχεδιάστηκαν από τον αρχιτέκτονα Νίκο Χατζημιχάλη, πάντα σε στενή συνεργασία με τον Φέρμορ και τη σύζυγό του. Όλα τους περιβάλλονται από έναν μεσογειακό κήπο με κυπαρίσσια, ελιές, σκίνους και αγριολούλουδα. Το Μουσείο Μπενάκη αναφέρει ότι πρόκειται κατά γενική ομολογία, για ένα από τα ωραιότερα ακίνητα στην Ελλάδα. Ακριβώς κάτω από το κτήμα, μια στενή πέτρινη σκάλα οδηγεί σε μικρή βοτσαλωτή παραλία.

patrick leigh fermor house

Ακριβώς απέναντι βρίσκεται το νησάκι Μερόπη με έκταση 35 στρέμματα επάνω στα οποία υπάρχουν τα ερείπια βενετσιάνικων τείχων αλλά και το εκκλησάκι του αγίου Νικολάου με χρονολογία κατασκευής το 1779. Το γύρο του νησιού συνήθιζε να κάνει κολυμπώντας ο Λη Φέρμορ ακόμη και την περίοδο που ήταν βαρύς καπνιστής, αλλά ακόμη και λίγα χρόνια πριν το θάνατό του. Εάν δεν έκανε τον περίπλου του νησιού ανοιγόταν τόσο στη θάλασσα μέχρι να δει την καμινάδα του σπιτιού, λέει στη HuffPost Greece η οικονόμος του από το 2000 κ. Ελπίδα Μπελογιάννη, η οποία και μας ξεναγεί στο χώρο.

patrick leigh fermor

Για να φτάσεις υπάρχει κάτι ελαφρά συνωμοτικό.
Μια επικοινωνία με το Μουσείο Μπενάκη και στη συνέχεια ραντεβού προκαθορισμένες ώρες και ημέρες με την κ. Μπελογιάννη. Οι οδηγίες είναι συγκεκριμένες για το πως θα φτάσεις από την Καρδαμύλη στο Καλαμίτσι. Τον δρόμο που πρέπει να στρίψεις, το μονοπάτι που πρέπει να κατέβεις και την ανηφόρα που πρέπει να βρεις για να φτάσεις στο σπίτι.

patrick leigh fermor house

Φτάσαμε στο προκαθορισμένο ραντεβού, ένας μεγάλος τοίχος και μια βαριά πόρτα που θυμίζει μοναστήρι και κρύβουν επιμελώς το εσωτερικό από τα αδιάκριτα βλέμματα. Εκεί περίμεναν κάποιοι Ιάπωνες τουρίστες, Αμερικανοί, Γερμανοί και Άγγλοι, περίπου 17 άτομα, όλοι τους ανυπόμονοι να μπουν μέσα. Στις 11 το πρωί η βαριά πόρτα άνοιξε και μας υποδέχθηκε η κ. Μπελογιάννη.

patrick leigh fermor

patrick leigh fermor house

patrick leigh fermor house

Όλοι, ο καθένας με τον τρόπο του, την καταγωγή του και τα βιώματά του, προσπαθεί να «ρουφήξει» το χώρο. Λίγα έχουν αλλάξει από τότε που ο Φέρμορ ζούσε εκεί.

Αφού περπατάμε πάνω στο δάπεδο που έχει φτιαχτεί με τα βότσαλα από την παραλία μένουμε εκστασιασμένοι από τη θέα προς το βουνό και τη θάλασσα.

patrick leigh fermor house

Προσπαθούμε να ρίξουμε κλεφτές ματιές στο εσωτερικό του σαλονιού, που φαίνεται να είναι και το κυρίως σπίτι. Όμως, οδηγούμαστε πρώτα σ΄ένα άλλο σπιτάκι εκεί που κάθε πρωί στις 8 ο Φέρμορ έπινε τον καφέ του και ξεκινούσε το διάβασμα και το γράψιμο. Πάντα χειρόγραφα, μόνο σε πολύ μεγάλη ηλικία άρχισε να χρησιμοποιεί γραφομηχανή, κάτι που είχε να το λέει.

patrick leigh fermor

Το δωμάτιο εντυπωσιάζει από τον όγκο των βιβλίων. Βιβλία παντού. Και φωτογραφίες. Κάθε μια και ιστορία.

patrick leigh fermor

Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ ντυμένος με κρητική στολή ζωσμένος με το χαρακτηριστικό χαρακτηριστικό κρητικό μαχαίρι. Είναι η εποχή που ως μέλος της Βρετανικής αποστολής έλαβε μέρος στην αντίσταση της Κρήτης κατά των Γερμανών.

patrick leigh fermor

Δεν είναι τυχαίο που το BBC τον είχε περιγράψει ως «κράμα ανάμεσα σε Ιντιάνα Τζόουνς, Τζέιμς Μποντ και Γράχαμ Γκριν».

Ο Φέρμορ γόνος μεγαλοαστικής Ιρλανδο-Αγγλική οικογένεια με υψηλή παιδεία είχε την περιπέτεια στο αίμα του. Διάβαζε τους Έλληνες κλασσικούς, Λατινικά, αλλά και έργα του Σαίξπηρ. Λάτρευε τον Οράτιο. Στα 18 χρόνια του, το 1933 με ελάχιστα ρούχα, δύο βιβλία ξεκινά ένα ταξίδι από την Ολλανδία στην Κωνσταντινούπολη. Η εποχή της Δωρεάς και το Ανάμεσα στα Δάση και τα Νερά  περιγράφουν με λεπτομέρειες το ταξίδι του. Και όμως η Κωνσταντινούπολη, όπως συνήθιζε να την λέει αντί για Ίσταμπουλ, δεν είναι το τέλος. Συνεχίζει το ταξίδι του κατά μήκος της ελληνικής χερσονήσου. Φτάνει στην Αθήνα, όπου συνάντησε την πριγκίπισα Μπαλάσα Καντακουζηνού (Bălaşa Cantacuzino), Ρουμάνα ευγενή της οικογένειας των Καντακουζηνών, την οποία και ερωτεύτηκε. Κάποια στιγμή μετακόμισαν στο Μπάλενι τον οίκο της οικογένειας των Καντακουζηνών στη Μολδαβία, έως το ξέσπασμα του πολέμου.

«Ήταν ο μεγάλος του έρωτας» μας λέει η κ. Μπελογιάννη δείχνοντας μας τη φωτογραφία της που ο Πάτρικ Λη Φέρμορ την είχε σε περίοπτη θέση, στην ίδια που τη βλέπαμε και εμείς, ακόμη και όταν ζούσε η γυναίκα του με την οποία άλλωστε ανέπτυξε φιλικές σχέσεις μετά τον πόλεμο.

patrick leigh fermor

Στο δωμάτιο, αλλά και στους άλλους χώρους του σπιτιού βλέπουμε επαίνους και άλλα ντοκουμέντα για τη δράση του Φέρμορ στον πόλεμο.

Με το ξέσπασμα του πολέμου, λόγω των γνώσεων που κατείχε για τον ελλαδικό χώρο, απεστάλη στο Σώμα Γενικών Καθηκόντων (General Service Corps) και έγινε στρατιωτικός σύνδεσμος στην Αλβανία. Στη συνέχεια, πολέμησε στην Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, επέστρεψε στην Κρήτη τρεις φορές, τη μία έπεσε με αλεξίπτωτο και το 1944 μαζί με τον Γουίλιαμ Στάνλεϊ Μοςο Λη Φέρμορ οδήγησε την ομάδα που συνέλαβε τον Γερμανό διοικητή, Χάινριχ Κράιπε.

Τα βιβλία – πολλά και σε τάξη – μας έκαναν να θαυμάσουμε την μεθοδικότητα του Πάτρικ Λη. Όμως μας διέψευσε η οικονόμος του σχολιάζοντας πως ήταν ακατάστατος και αν βλέπουμε τα βιβλία σε τέτοια ταξινόμηση οφείλεται στους ανθρώπους του Μουσείου Μπενάκη.

«Έπρεπε να φτιάξει αυτό το κουτί που να υπενθυμίζει στον εαυτό του πως πρέπει να βάζει τα καπάκια στα στυλό» λέει η κ. Μπελογιάννη.

patrick leigh fermor

Το σπίτι του Φέρμορ αν και απομονωμένο, πάντα είχε κάποιο καλεσμένο, ποιητές, ζωγράφους, λογοτέχνες, πολιτικούς. Όμως στη γιορτή της Σύναξις των Αρχαγγέλων, στις 8 Νοεμβρίου το σπίτι ήταν ανοιχτό για να γιορτάσει τη γιορτή του σαν «Μιχάλης» που ήταν. Όλοι ήταν καλεσμένοι και τα κεράσματα έδιναν και έπαιρναν, θυμάται η κ. Ελπίδα Μπελογιάννη.

Φίλος και με τον Χατζηκυριάκο Γκίκα ο οποίος του έχει ζωγραφίσει μέρη του σπιτιού και ήταν αυτός που τον έπεισε να δωρίσει το σπίτι του στο Μουσείο Μπενάκη προκειμένου να χρησιμοποιείται για τη φιλοξενία συγγραφέων, ερευνητών, ποιητών και καλλιτεχνών οι οποίοι αναζητούν έναν ήσυχο και φιλόξενο χώρο για να εργαστούν.

Μάλιστα ο Γκίκας τού έχει δωρίσει ένα γλυπτό που κοσμεί έναν εξωτερικό τοίχο, ενώ έχει ζωγραφίσει ακόμη έναν.

gigas

gigas

Όλοι οι χώροι είναι ηλιόλουστοι, οι πολλές κρεβατοκάμαρες, απλά δωμάτια, έχουν βιβλία και εξαιρετική θέα. Όμως, η επί πολλά χρόνια κρεβατοκάμαρά του έχει την καλύτερη. Από το κρεβάτι νομίζεις ότι αιωρείσαι μεταξύ θάλασσας και ουρανού.

patrick leigh fermor house

patrick leigh fermor

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η μικρή κρεβατοκάμαρα στην οποία μετακόμισε τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Μόνο τα απαραίτητα. Η επιτομή της απλότητας.

patrick leigh fermor

Επίσης υπάρχουν πολλά μπάνια, κάποια από αυτά έχουν μάρμαρα από το παλάτι του Μπάκινχαμ που τα πήρε όταν έγινε η ανακαίνισή του.

patrick leigh fermor house

Άλλα σκαλιά που βγάζουν σ΄ ένα υπόγειο, επίσης γεμάτο με βιβλία.

patrick leigh fermor

patrick leigh fermor

«Πατρίδα σου είναι όπου είναι τα βιβλία σου» φέρεται να είπε κάποτε. Σύμφωνα με την οικονόμο του στο σπίτι υπάρχουν τουλάχιστον πέντε χιλιάδες βιβλία.

patrick leigh fermor

Από το υπόγειο σε ένα μεγάλο παραλληλόγραμμο τραπέζι με πλακάκια από τοΜαρόκο. Εκεί γινόντουσαν τα μεγάλα γεύματα και οι συζητήσεις.

patrick leigh fermor

«Του άρεσαν οι χοιρινές μπριζόλες στο τηγάνι με σκόρδο» μας λέει η κ. Μπελογιάννη, ενώ για το χαρακτήρα του μας τον περιγράφει ως ένα δραστήριο και περήφανο άνθρωπο.

«Δεν ήθελε να δείχνει ότι είναι αδύναμος. Μια φορά που έμεινα επειδή είδα πως δεν ήταν καλά αντέδρασε. Έτσι όποτε έκρινα πως έπρεπε να μείνω για να τον προσέχω προφασιζόμουν πως ήμουν κουρασμένη και δεν ήθελα να οδηγήσω για να επιστρέψω σπίτι και αυτός με μεγάλη του χαρά επέμενε να μείνω» μας λέει η ίδια.

Οι σχέσεις του με του κατοίκους της περιοχής περιγράφονται ως εξαιρετικές, την 28η Οκτωβρίου έβαζε τα παράσημά του και συμμετείχε στους εορτασμούς.

patrick leigh fermor

«Ποτέ του δεν σχολίαζε αρνητικά κανέναν. Αν τον ρωτούσαν για κάποιον με τον οποίο μπορεί να είχε κάποιο πρόβλημα προτιμούσε να σιωπά» λέει η κ. Μπελογιάννη.

Έχουμε ήδη φύγει από την κουζίνα και έχουμε μπει στο σαλόνι, οι καναπέδες μέσα σε αυτό και στο αίθριο, τα άπειρα βιβλία δημιουργούν τη διάθεση να κάτσεις και να διαβάσεις, να σταματήσεις να μιλάς, να αφουγκράζεσαι και να νιώθεις το αεράκι που περνά μέσα από τα δέντρα και τα παράθυρα.

patrick leigh fermor

patrick leigh fermor

Το πετρόχτιστο σπίτι στη σκιά του Ταϋγέτου, που το χαϊδεύει η θάλασσα του Μεσσηνιακού Κόλπου και το λούζει ο ελληνικός ήλιος προσφέρει ψυχική ανάταση. Αυτό επιθυμούν και οι λογοτέχνες και ποιητές που περιμένουν πότε θα τους φιλοξενήσει.

patrick leigh fermor

Στόχος είναι το φθινόπωρο και την άνοιξη να γίνονται μαθήματα και σεμινάρια και τον χειμώνα να φιλοξενούνται συγγραφείς και καλλιτεχνείς, ενώ τα σχέδια για το καλοκαίρι είναι να νοικιάζεται έτσι ώστε να συγκεντρώνονται τα χρήματα για τη συντήρησή του, λέει η κ. Μπελογιάννη.

Ήδη η οικία του Πάτρικ Λη Φέρμορ παραχωρήθηκε για τα γυρίσματα της ταινίας «Πριν τα μεσάνυχτα» με τους, μεταξύ άλλων, Ίθαν Χοκ και Ζιλί Ντελπί.

Ωστόσο, στο σπίτι ήδη έχουν αρχίσει να εμφανίζονται οι φθορές του χρόνου, ενώ είναι αδιευκρίνιστο το κόστος των εργασιών που θα απαιτηθεί και ο χρόνος που αυτές θα ξεκινήσουν. Παράλληλα, Έλληνες νέοι λογοτέχνες εκφράζουν τον προβληματισμό τους για την καθυστέρηση της υλοποίησης του οράματος για το οποίο ο Πάτρικ Λη Φέρμορ δώρισε το σπίτι του.