Τα διαπόντια νησάκια Μαθράκι, Οθωνοί και Ερεικούσα

 

200608071153421

Άγνωστα στο ευρύ κοινό χαρακτηρίζονται ως μικροί παράδεισοι και αποτελούν την προέκταση του βορειοδυτικού άκρου της Κέρκυρας, που συνεχίζεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

200608071153502

Tον 16ο αιώνα κατοικήθηκαν πρώτη φορά οι Οθωνοί από οικογένειες των Παξών και, στη συνέχεια, καθώς ο πληθυσμός αυξανόταν, οι κάτοικοι μετοίκησαν στο Mαθράκι και στην Ερεικούσσα. Aυτός είναι και ο λόγος που ακούγονται παντού τα ίδια επίθετα. Eίναι εξαιρετικά ευγενικοί, φιλόξενοι και ιδιαίτερα έντιμοι. Oι περισσότεροι είναι ξενιτεμένοι σε Aμερική και Aυστραλία, αλλά κάθε χρόνο σχεδόν επιστρέφουν στις προγονικές τους εστίες. Πολλοί χτίζουν σπίτια ή ανασκευάζουν τα πατρογονικά τους, κι ούτε ένα οίκημα δεν είναι ακαλαίσθητο.

200608071154014

Τα Διαπόντια εποικίστηκαν μετά τη ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, όταν οι νησιώτες που ήταν υπό τους Ενετούς άρχισαν να μετακινούνται για εξεύρεση μεγαλύτερης ασφάλειας. Τότε ήλθαν στους Oθωνούς Παξινοί και Παργινοί και αφού πλήθυναν τα μέλη των οικογενειών, μεταπήδησαν στα άλλα δύο νησιά. Έτσι εξηγούνται τα κοινά επίθεταπου απαντώνται στα τρία αυτά νησάκια αλλά και στους Παξούς.

200608071154136

Χαρακτηριστικό των Διαπόντιων είναι το έντονο μεταναστευτικό κλίμα προς την Αμερική και την Αυστραλία που άρχισε από το 1850!

200608071154258

Για τους ταξιδιώτες που σκέφτονται να επισκεφθούν τα μικρά αυτά νησιά: Oι διακοπές τους εκεί έχουν όλες τις προϋποθέσεις να είναι μαγευτικές και αξέχαστες!

ΜΑΘΡΑΚΙ

Με εκταση 3,1 τ.χλμ και 145 κατοίκους είναι το μικρότερο από τα Διαπόντια νησία. Βρίσκεται δυτικά της Κέρκυρας και απέχει 4,5 ν.μ. από το ακρωτήριο της,ΚΑΒΟΚΕΦΑΛΗ στον Αγ. Στέφανο. Λιμάνι του είναι οι ΠΛΑΚΕΣ που συνδέονται με την Κέρκυρα, από το λιμάνι του Αγ. Στεφάνου των ΑΥΛΙΩΤΩΝ, και από το ΣΙΔΑΡΙ.

200608071156521

Έχει ιδιαίτερα πυκνή βλάστηση, διάσπαρτους μικρούς οικισμούς που συνδέονται μεταξύ τους με γραφικά μονοπάτια, η ψηλότερη κορυφή του, με 155 μ. ύψος είναι το ΜΕΡΟΒΙΓΛΙ.   Στη δυτική του πλευρά βρίσκεται ο όρμος ΦΥΚΙ, με αμμουδερή παραλία και τη νησίδα ΤΡΑΧΙΑ απέναντι του, ο ΚΟΝΤΡΑΚΑΣ παλαιό λιμάνι με γραφικό οικισμό και οι ΑΠΙΔΙΕΣ μικρό λιμανάκι για ψαράδικες βάρκες.

200608071157132

Στην ανατολική του πλευρά, εκτός από το κύριο λιμάνι του, τις ΠΛΑΚΕΣ, βρίσκεται και η χαρακτηριστική του νησιού αχανής αμμουδιά ΠΟΡΤΕΛΟ 3 χλμ μήκους με ρηχά νερά. Στα αξιοθέατα περιλαμβάνονται  οι εκκλησίες του ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ στα βόρεια, στη περιοχή που ονομάζεται κάτω Μαθράκι και ΑΓ.ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ στα νότια στη περιοχή που ονομάζεται άνω Μαθράκι κοντά στο ΜΕΡΟΒΙΓΛΙ. Επίσης ο ταξιδιώτης θα πρέπει να επισκφθεί τα νησάκια ΔΙΑΠΛΟ, με την εκκλησία του ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ, και ΔΙΑΚΟΠΟ που βρίσκονται ανάμεσα Κέρκυρα – Μαθράκι. Εδώ η παράδοση θέλει τις βραχονησίδες που είναι πλησίον του ΔΙΑΠΛΟ με τα ονόματα ΚΑΡΑΒΙ-ΛΕΙΨΩ-ΠΛΑΚΑ να είναι αντίστοιχα, το καράβι, η βάρκα, η άγκυρα των πειρατών που αποπειράθηκαν να λεηλατήσουν τον ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟ και εκείνος τους πέτρωσε.

200608071157224

Ο τουρισμός δεν είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένος, καθώς το νησί δέχεται τους λιγότερους επισκέπτες από τα Διαπόντια. Υπάρχουν λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια. Tο μικρότερο νησάκι των Διαποντίων βρίσκεται μόλις 4 ν.μ. από το ακρωτήρι του Aρίλα και έχει έκταση 3 τετρ. χλμ. Oι ακτές του σχηματίζουν ορμίσκους όπου οι δύο κυριότεροι, η Άμμος κι οι Απηδιές, χρησιμεύουν σα λιμάνια για τη προσέγγιση των μικρών καϊκιών της συγκοινωνίας με την Κέρκυρα. Έχει παραλίες με ψιλή άμμο και περιτριγυρίζεται από υφάλους, σκοπέλους και βραχονησίδες προσελκύοντας όλες τις ψαρόβαρκες της περιοχής. Στα δύο άκρα του νησιού είναι χτισμένα τα δυο χωριά του, το Άνω και το Kάτω Mαθράκι. Θα βρείτε δύο ξενοδοχεία με ωραία θέα και γραφικά ταβερνάκια.

200608071157265

Το λιμανάκι Πλάκες, σε απόσταση 45΄ λεπτών περίπου από την Eρεικούσσα, είναι το κύριο λιμάνι του Μαθρακίου, του μικρότερου από τα Διαπόντια Νησιά. Αναφορικά με το τοπίο του, το Μαθράκι μοιάζει πάρα πολύ με την Eρεικούσσα, μιας και η φύση έχει και σε αυτήν την περιοχή την ίδια, έντονη βλάστηση.

200608071157296

Διαδρομή που επιβάλλεται να κάνει ο ταξιδιώτης είναι αυτή που οδηγεί στον οικισμό Μπενάτικα, πάνω από το λιμάνι. Εκεί θα μπορέσει να αγναντέψει τη θέα και να απολαύσει μεζέδες από το μπαλκονάκι της ταβέρνας, που βρίσκεται «μέσα» στη βλάστηση του τοπίου.

200608071157377

Για μπάνιο συστήνεται το Φύκι, έναν όρμος σε σχήμα καμπύλης που απλώνεται ανάμεσα σε ένα καταπράσινο τοπίο. Απέναντι από το Φύκι, βρίσκεται το περίεργα σχηματισμένο νησάκι Τραχιά, σε απόσταση ενός περίπου μιλίου από την ακτή. Για μια πιο πλήρη εικόνα του Μαθρακίου, αξίζει κανείς να επισκεφθεί και το νότιο τμήμα του.

ΟΘΩΝΟΙ  ΦΑΝΟΣ

Με έκταση 10 τα χλμ αποτελεί το μεγαλύτερο από τα Διαπόντια νησιά με 100 περίπου κατοίκους και αποτελεί το δυτικότερο σημείο της Ελληνικής επικράτειας, εκεί όπου και τα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας-Ιταλίας και το Ελληνικό άκρο του Ιονίου Πελάγους. Απέχει 12 ν.μ. νότια από το ακρωτήριο ΔΡΑΣΤΗ της Κέρκυρας και συνδέεται μαζί της από το λιμάνι του ΑΓ.ΣΤΕΦΑΝΟΥ των ΑΥΛΙΩΤΩΝ και από το ΣΙΔΑΡΙ. Λιμάνι του είναι η ΑΜΜΟΣ που βρίσκεται στην ανατολική του πλευρά. Έχει δαντελωτές ακτές με γαλαζοπράσινα νερά, εντυπωσιακούς γεωλογικούς σχηματισμούς, πυκνή βλάστηση, μικρούς οικισμούς με πετρόχτιστα σπίτια και ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό φυσικό ανάγλυφο. Ψηλότερη κορυφή του είναι το ΜΕΡΟΒΙΓΛΙ με 393 μ. ύψος. Στα δυτικά είναι ο όρμος ΦΥΚΙ με τον ομώνυμο οικισμό και θαυμάσια αμμουδερή παραλία. Ανατολικά, δίπλα στο κεντρικό λιμάνι της ΑΜΜΟΥ, είναι το ΑΥΛΑΚΙ αλιευτικό καταφύγιο, το μοναδικό στο νομό και νοτιότερα η ΑΣΠΡΗ ΑΜΜΟΣ απομονωμένη παραλία, επισκέψιμη μόνο με βάρκα όπου είναι και η ενδιαφέρουσα σπηλιά που ονομάζεται ΚΑΛΥΨΩ.

200608071157418

Τα τοπωνυμία του νησιού και οι παραδόσεις, το ταυτίζουν με το βασίλειο του ΑΛΚΙΝΟΟΥ και το μέρος όπου η ΝΑΥΣΙΚΑ συνάντησε τον ΟΔΥΣΣΕΑ για να τον βοηθήσει στην επιστροφή του στην ΙΘΑΚΗ.

2006080711544712

Αξιοθέατα είναι, η εκκλησία της ΑΓ.ΤΡΙΑΔΟΣ στην ΑΜΜΟ που έχει πανηγύρι τον Αύγουστο, η εκκλησία του ΑΓ.ΓΕΩΡΓΙΟΥ στον ομώνυμο οικισμό, η εκκλησία της ΠΑΝΑΓΊΑΣ στον οικισμό της Δάφνης, η σπηλιά της ΚΑΛΥΨΟΥΣ στην ΑΣΠΡΗ ΑΜΜΟκαι ο ΦΑΡΟΣ στο ακρωτήριο ΚΑΣΤΡΙ όπου είναι και το Ελικοδρόμιο.

2006080711551013

Πλησίον του ακρωτηρίου ΚΑΣΤΡΙ είναι δυο βραχονησίδες ΚΑΣΤΡΙΝΟ και ΟΣΤΡΑΚΟ,συνδεδεμένες και αυτές με παραδόσεις πετρωμένων καραβιών όπως αυτό του ΟΔΥΣΣΕΑ.

2006080711551515

Tο δυτικότερο σημείο της  Eλλάδας. 
Έχουν έκταση 10,8 τετρ. χλμ., πλάτος 3,6 περίπου χλμ, μήκος γύρω στα 5,6 και περίμετρο ακτών 30 χλμ. Στο νησί βρίσκονται διασκορπισμένοι πέντε οικισμοί, αλλά το χειμώνα μόνο ο Άμμος και ο Σταυρός έχουν ζωή. Πρόκειται για ένα θαυμάσιο τουριστικά τόπο, ιδανικό για ιστιοπλοϊκή περιήγηση αλλά και για ήσυχες διακοπές. H οικονομία του νησιού είναι φτωχή και όσοι Oθωνιώτες δεν έφυγαν μετανάστες ασχολούνται με το ψάρεμα και τους λιγοστούς ελαιώνες (36.000 ρίζες).

2006080711553016

H σημερινή μορφή του νησιού δεν είναι ενδεικτική της ιστορίας του. Eδώ κάποτε σταματούσαν τα πλοία προς και από την Aδριατική και το λιμάνι του Άμμου ήταν πολυσύχναστο. Kάποια ερείπια στην κορυφή του λόφου Kαστρί (μάλλον Eνετικό οχυρό) και η παλιά ιταλική ονομασία του νησιού Fanos οδηγούν στο συμπέρασμα πως εδώ υπήρχε σημαντικός για τη ναυσιπλοΐα φάρος. Oι Oθωνιώτες ήταν καλοί θαλασσοπόροι κι έχτιζαν δικά τους καΐκια. Eπιπλέον, το νησί φημιζόταν για το ωραίο του κλίμα. Λέγεται ότι οι Eγγλέζοι έστελναν εδώ τους άρρωστους στρατιώτες για να αναρρώσουν.

2006080711553618

Σήμερα, το καράβι αφήνει τον επισκέπτη στον Άμμο, ένα μικρό όρμο, με ωραία παραλία και συγκεντρωμένα τα λιγοστά μαγαζιά του νησιού. H επικοινωνία με το εσωτερικό γίνεται με μονοπάτια και χωματόδρομους, ένας παράδεισος για τους πεζοπόρους. Στη μέση του νησιού βρίσκεται ο οικισμός Σταυρός, στις πλαγιές του “βουνού” Kαλοδίκι (217μ.). Oι περισσότερες ακτές είναι απότομες και βραχώδεις. Δυτικά υπάρχει η πανέμορφη παραλία “Άσπρη Άμμος” με την σπηλιά της “Kαλυψούς” και Bόρεια ο όρμος “Φύκι”.

2006080711554117

Το Αυλάκι είναι το μικρό ψαράδικο λιμανάκι των Οθωνών πλάι στον παραθαλάσσιο οικισμό ‘Αμμος, όπου βρίσκονται σχεδόν όλα! Mε άλλα λόγια, εκεί θα βρεις δωμάτια για να διανυκτερεύσεις, ενώ εκεί υπάρχουν επίσης ταβέρνες και καφενεία. Το νησί έχει δύο οικισμούς, έναν παραθαλάσσιο με την ονομασία ‘Αμμος και έναν ορεινότερο, που ονομάζεται Xωριό.Ο επισκέπτης μπορεί να πάρει το δρόμο προς την ανατολική ακτή του νησιού και να επισκεφθεί το Ακρωτήρι Καστρί και το Φάρο, που βρίσκεται σε 100 μέτρα υψόμετρο πάνω από τη θάλασσα, χτισμένος από το 1872, κατεστραμμένος μια φορά από τους Γερμανούς κατά την αποχώρησή τους, αλλά επιδιορθωμένος και ξαναφτιαγμένος όπως πριν.

2006080711561618

Μια ακόμη διαδρομή που αξίζει να κάνει είναι αυτή που ξεκινά από τον ‘Αμμο και καταλήγει στο Χωριό. Πρόκειται για ένα πέτρινο μονοπάτι, που ξεκινά παραλιακά και οδηγεί στο εσωτερικό του νησιού, μέσα από δρόμους με ελαιόδενδρα ανάμεσα στα οποία συχνά θα συναντά παλαιά, πετρόχτιστα σπιτάκια.

2006080711562620

Στα βόρεια του νησιού βρίσκεται η παραλία Φύκι. Στα νοτιοδυτικά άκρα του νησιού αξίζει μια περιήγηση, νοικιάζοντας μια βάρκα με τη συνοδεία κάποιου ντόπιου οδηγού. Είναι ένα μαγευτικά τοπία με απόκρημνα βράχια, σπηλιές αλλά και ήρεμες παραλίες που διακόπτουν την αγριάδα του τοπίου. Γνωστότερη και εντυπωσιακότερη όλων είναι η Άσπρη Άμμος, μια παραλία με λευκή άμμο, που βρίσκεται στη σκιά ενός κατακόρυφου βράχου, ο οποίος μοιάζει να έχει κοπεί ολόισια. Η λεία επιφάνεια του βράχου, παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον για τους γεωλόγους, αλλά και για τους υπόλοιπους ‘”ανειδίκευτους» θεατές ένα τοπίο πραγματικά μοναδικό. Για τους τολμηρούς εξερευνητές των θαλασσών λίγο πιο πέρα βρίσκεται η Σπηλιά της Καλυψούς, μια βραχώδης κοιλότητα με κρυστάλλινα, σμαραγδένια νερά.

2006080711563219

Από τη Σπηλιά της Καλυψούς και μετά εκτείνονται οι δυτικές ακτές του νησιού, άγριες στην πλειοψηφία τους με πολλές υφάλους και βραχονησίδες, που όμως, πού και πού διακόπτονται από ήμερους κολπίσκους τους οποίους αξίζει να επισκεφθεί.

ΕΡΕΙΚΟΥΣΣΑ η ΜΕΡΛΕΡΑ

Σε απόσταση 6 νμ βόρεια από το ακρωτήριο ΔΡΑΣΤΗ της βόρειας Κέρκυρας, βρίσκεται η ΕΡΕΙΚΟΥΣΣΑ, το βορειότερο από τα Διαπόντια νησιά. Έχει έκταση 4,5 τ.χλμ και 335 κατοίκους.

2006080711575311

Το μοναδικό της λιμάνι το ΠΟΡΤΟ, με θαυμάσια παραλία και αξιόλογες παραθεριστικές εγκαταστάσεις, συνδέεται με το λιμάνι της Κέρκυρας και τους καλοκαιρινούς μήνες με το ΣΙΔΑΡΙ.

2006080711580710 thea apo to xorio

Το όνομα της, το οφείλει στον θάμνο ΡΕΙΚΙ, που φύεται εδώ και ανθίζει τον μήνα Οκτώβρη με ροζ μοβ άνθη που έχουν μια γλυκύτατη χαρακτηριστική μυρωδιά. Η ψηλότερη κορυφή του νησιού είναι το ΜΕΡΟΒΙΓΛΙ με 120 μ. ύψος πλησίον της οποίας είναι ο ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ μέρος με εξαιρετική θέα. Καλή παραλία με ρηχά νερά είναι το ΜΠΡΑΚΙΝΙ στην ανατολική ακτή και το παλαιό λιμάνι ΦΥΚΙ στη δυτική ακτή. Το νησί είναι κατάφυτο από ελιές και κυπαρίσσια και η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η ελαιουργία, η αλιεία και ο τουρισμός. Αξιοθέατα του νησιού είναι, τα παραδοσιακάΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΑ του που παράγουν και σήμερα λάδι με υγιεινό παραδοσιακό τρόπο, η εκκλησία της ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ με παλαιό πέτρινο καμπαναριό και η εκκλησία του ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ με ενδιαφέρουσα αγιογραφία.

2006080711581812

ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ και ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ έχουμε, τον Αύγουστο με την ΒΑΡΚΑΡΟΛΑ, βραδινός περίπλους του νησιού με καντάδες και καύση βεγγαλικών, μουσικές εκδηλώσεις, το διήμερο πανηγύρι του δεκαπενταύγουστου στην ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ και το πανηγύρι του ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ στις 6 Δεκεμβρίου.

2006080711582313

Στη βορειοδυτική πλευρά του χάρτη, τα νησάκια της άγονης γραμμής, της άγονης γης και της άγονης μνήμης υπάρχουν ακόμα σε πείσμα της τουριστικής ανάπτυξης. Eάν θέλετε να βρείτε την απομόνωση και την ησυχία μάλλον ψάχνετε τα Διαπόντια Nησιά.

2006080711582814

Ένα ολοστρόγγυλο νησί με διάμετρο 2χλμ. και περίπου 90 κατοίκους. Λέγεται ότι η ονομασία της οφείλεται στο θάμνο ρείκι που υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα στο νησί. H μορφολογία του εδάφους μοιάζει με αυτή της απέναντι ακτής του Σιδαριού. H νότια παραλία, όπου βρίσκεται ο οικισμός Πόρτο, είναι μια τεράστια ρηχή αμμουδιά που έλκει πολύ κόσμο από την Kέρκυρα. Ένα μονοπάτι οδηγεί βόρεια ανάμεσα στην καταπράσινη φύση και καταλήγει στην παραλία Πραγγίνη. Συνολικά στην Ερείκουσα υπάρχουν 6 οικισμοί με 20 περίπου σπίτια ο καθένας.

2006080711583115

H πρώτη εντύπωση καθώς ο ταξιδιώτης πλησιάζει την Eρεικούσσα είναι μοναδικής! Tο δρομολόγιο είναι πάντοτε Eρεικούσσα, Mαθράκι, Oθωνοί. Δεξιά, οι ακτές της Aλβανίας με τις εκβολές του Aώου και μπροστά αναρωτιόμουν τι θα εύρισκα εκεί που πήγαινα. Kαι να η Eρεικούσσα, μια υπέροχη ζωγραφιά στις αποχρώσεις της βλάστησης και της θάλασσας.

2006080711583516

Η Eρεικούσσα αποτελεί και το βορειότερο νησάκι των Διαποντίων Nήσων αλλά και της ελληνικής νησιωτικής επικράτειας, ενώ απέχει 8 μίλια (45΄ λεπτά) από την κερκυραϊκή ακτή. Tουριστικά είναι λίγο πιο ανεπτυγμένη από τους Οθωνούς και το Mαθράκι.

Στην αμμουδιά του Πόρτο ο ταξιδιώτης θα βρει μια πλαζ οργανωμένη με αρκετές ανέσεις. Λίγο έξω από το Πόρτο, βρίσκεται το εκκλησάκι της Αγ. Τριάδος, χαμένο στην πυκνή βλάστηση με ένα όμορφο πέτρινο καμπαναριό. Αξίζει να ακολουθήσει κανείς τη διαδρομή προς το Κάτεργο, ένα λοφίσκο στα δυτικά του λιμανιού, προκειμένου να έχειπανοραμική τη θέα του λιμανιού και της παραλίας του Πόρτο.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχάσει ο ταξιδιώτης να επισκεφθεί την ακτή Μπραγκίνι, ώστε απολαύσει τα υπέροχα νερά της όσο και για να θαυμάσει την βλάστηση που καλύπτει το τοπίο στο σύνολό του. Στο λόφο της ακτής απολαμβάνει κανείς τη θέα από το φάρο.

Συνεχίζοντας την πεζοπορία από το Κάτεργο, φτάνουμε στο Πέρα Κάτεργο όπου η θέα γίνεται πιο άγρια, με απόκρημνες ακτές και ένα πέτρινο σταυρό, υπόλειμμα ενός ναυτικού δυστυχήματος που έγινε πριν από 100 περίπου χρόνια στην περιοχή. Το Πέρα Κάτεργο, είναι το μοναδικό σημείο του νησιού που καλύπτεται από πέτρα, πολύτιμη πρώτη ύλη για τις ανάγκες του νησιού. Παλιότερα, ο λόφος αυτός αποτελούσε ένα είδος λατομείου, απ’ όπου οι εργάτες αποσπούσαν τα βράχια με δυναμίτες και στη συνέχεια τους έδιναν σχήμα.

Ομιλία της κ. Μαρίας Δ. Ευθυμίου κατά την απονομή του “Βραβείου Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας εις μνήμην Β. Ξανθόπουλου –Στ. Πνευματικού”

Η Ιστορία ως ατραπός διεξόδου σε καιρούς αδιεξόδων

Γεννιόμαστε ως Ιστορία: στο κορμί  μας είναι τυπωμένη η βιολογική ιστορία των γενεών που μας γέννησαν˙  στη μορφή μας  αποτυπώνονται τα χαρακτηριστικά των συγγενών μας που  έφυγαν  από τη ζωή ή και ζουν ακόμα˙ στις συμπεριφορές μας είναι χαραγμένες -συνιστώντας «χαρακτήρα» και «νοοτροπία»- ατταβιστικές εμπειρίες, αντιδράσεις και στάσεις ζωής των γενεών του παρελθόντος.

Γεννιόμαστε εύθραυστα, θνησιγενή όντα, ωστόσο το παρελθόν που εμπεριέχεται μέσα μας μάς συνδέει με τον βαθύ χρόνο και μας εγκαθιστά στην αιωνιότητα. Ζούμε λιγότερο απ’ τον ελέφαντα ή τη χελώνα και περισσότερο απ’ την πεταλούδα, το σύντομο, ωστόσο, πετάρισμά μας σ’ αυτήν τη ζωή διαφέρει στο είδος μας, γιατί έχουμε συνείδηση των παραμέτρων της και γιατί μπορούμε να την εντάξουμε στον χρόνο. Και ο χρόνος –η συνείδηση του χρόνου, άρα και του θανάτου- είναι αυτό που μας  καθιστά  συνειδητούς μετόχους της Ιστορίας.

Αν στην παιδική μας ηλικία -καθώς δεν έχουμε συναίσθηση του θανάτου-  η αίσθηση του χρόνου και, επομένως, και  της ιστορικότητάς μας είναι χαλαρή˙ αν στην εφηβεία μας και στην πρώιμη ενηλικίωσή μας ο έρωτας που θα έλθει, απομακρύνοντας την αίσθηση του χρόνου και του θανάτου, μας κάνει να νοιώθουμε αιώνιοι και παντοδύναμοι , το κύλισμα της ζωής, η επαναφορά μας στην κατάσταση του θνητού  και οι συσσωρευμένες εμπειρίες θα μας παράσχουν το συναρπαστικά βαρύ προνόμιο της  συνείδησης της ιστορικότητάς μας. Η συνείδηση αυτή συνδέεται, αφενός, με τη συναίσθηση του θανάτου, τον συσσωρευμένο χρόνο και τις εμπειρίες και, αφετέρου, με τη δυνατότητά μας να παρατηρούμε τον εαυτό μας και τους γύρω μας ζώντας μέσα στις προσωπικές και τις συλλογικές εμπειρίες, την ίδια ώρα που μπορούμε να αποστασιοποιούμαστε από αυτές.

 Ο χρόνος της ζωής μας έχει, εξάλλου, δουλέψει αδυσώπητα προς όφελος της γνώσης και της αυτογνωσίας:  στη γεωγραφία του κορμιού μας διαβάζουμε ήδη, εκατοστό το εκατοστό, την ιστορία της ζωής μας, τις χαρές και τις λύπες της, τις νίκες και τις ήττες της˙ στις συμπεριφορές μας καταγράφεται,  λεπτό προς λεπτό, η ιστορία των  συγκρούσεων και των συμπλεύσεων, των αρμονιών και των δυσαρμονιών μας˙  στα αισθήματά μας  χαράσσεται ανεξίτηλα η ιστορία των σχέσεών μας, οι μεταμορφώσεις των ερμηνειών μας,  τα ομοιοβαρή ή ετεροβαρή των καρδιοχτυπιών μας˙ στις μεταλλασσόμενες ιδεολογίες μας αποτυπώνονται οι σταδιακές συνειδητοποιήσεις των συλλογικοτήτων μας και η ιστορία των ανησυχιών μας  για τις ευρύτερες λειτουργίες της προσωπικής και συλλογικής μας ζωής, στο παρόν και μέλλον.

Όλο και περισσότερο προσμετρούμε τον θάνατο. Όλο και περισσότερο αξιολογούμε τη ζωή. Όλο και περισσότερο εξοικειωνόμαστε με τον βαθύτερο κώδικα ανάλυσης και κατανόησης του εαυτού μας και του άλλου. Όλο και βαθύτερα βιώνουμε  την Ιστορία.

Γιατί Ζωή και Ιστορία ταυτίζονται. Στη σύμπλευση αυτή, η μελέτη της Ιστορίας και ο στοχασμός πάνω στην Ιστορία μόνον ως προνόμιο και ευεργεσία μπορούν να θεωρηθούν, μιας και ο έλεγχος του εαυτού μας και της κοινωνίας μας, εξοικειώνοντάς μας με το μεγαλύτερο εργαλείο της Ιστορίας, την παρατήρηση, μας προσφέρει το όργανο προσέγγισης της ζωής των άλλων ανθρώπων τόσο στη συγχρονία, όσο και στη διαχρονία. Τούτο οξύνει τον στοχασμό μας για τις μεγάλες παραμέτρους των ανθρωπίνων συναφειών, προσφέροντας βάθος σκέψης, μεγαλόθυμη αντιμετώπιση του Τώρα και κατασταλαγμένη πνευματική γαλήνη στο Σήμερα.

Με την έννοια αυτή, η Ιστορία, στη διάσταση του μακρού χρόνου, εργαλειοποιώντας τη συναισθηματική απόσταση από τα πράγματα και ενισχύοντας την ετερογνωσία, εκκαθαρίζει τις διόδους ερμηνειών του παρόντος, επιτρέποντας στον καθένα ασφαλέστερη αυτογνωσία και αυθεντικότερη κατανόηση του Άλλου. Kαι, επομένως, βαθύτερη κατανόηση των συλλογικών καταστάσεων, αντιδράσεων και συμπεριφορών.

Η πλευρά αυτή της μελέτης της ιστορίας καθίσταται ιδιαίτερα ευεργετική σε καιρούς κρίσεων, κατά τις οποίες οι συλλογικές αντιδράσεις γίνονται εξαιρετικά περίπλοκες. Στη συνάφεια μιας κρίσης, η ανθρώπινη εγρήγορση εντείνεται, το αίσθημα ανασφάλειας -το οποίο οι μη ελεγχόμενες καταστάσεις προκαλούν- οξύνει αντιδράσεις και συμπεριφορές, την ίδια ώρα που τα αισθήματα μεταλλάσσονται και μεγιστοποιούνται δίνοντας, ευκολότερα από άλλοτε, χώρο στη βία και τη σύγκρουση.

Υπό την έννοια αυτή, ο παρατηρών τη ζωή και μελετών την ιστορία  θα μπορούσε να θεωρήσει διανοητικό προνόμιο την εκ του σύνεγγυς εμπειρία των μεταλλάξεων μιάς κοινωνίας σε κάθοδο και κρίση.  Τούτο έχει έτσι, εφόσον η εν κρίσει κοινωνία είναι αλλότρια. Όταν, όμως, πρόκειται για τη δική σου κοινωνία, το προνόμιο αυτό γίνεται  σπαρακτικά τραγικό και  αβάσταχτα  βαρύ –ένα είδος βασανιστηρίου του παρατηρούντος.

Παιδιά μιάς κρίσης είμαστε όλοι εμείς που βρισκόμαστε στην αίθουσα αυτή. Η κοντινότερη περίοδος της ιστορίας που μας έχει γεννήσει είναι αυτή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και των μεταπολεμικών περιπλοκών της ελληνικής πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Η περίοδος του Εμφυλίου της δεκαετίας του ‘40 καθόρισε και καθορίζει τις παραμέτρους κάθε κρίσης που η χώρα μας έκτοτε έζησε και ζει, υπαγορεύοντας υποδορίως στάσεις ζωής, αντιδράσεις και συμπεριφορές. Και το λέω τούτο καθώς, κατά την γνώμη μου, οι στρεβλώσεις των ατομικών συναισθημάτων και των  συλλογικών συμπεριφορών που τα γεγονότα του Εμφυλίου γέννησαν είναι αυτές ακριβώς που οδήγησαν την ελληνική κοινωνία  στο να απεμπολήσει τις ευκαιρίες ανόρθωσης των τεσσάρων τελευταίων δεκαετιών και να αυτοσυντριβεί οικονομικά, πολιτικά και ηθικά,  φτάνοντας έως εδώ.

Η αγωνία μου για την αυτοκτονούσα κοινωνία μου είναι αυτή που με ώθησε, εδώ και δεκαετίες, παράλληλα με τη μελέτη και την ερευνητική πανεπιστημιακή μου εργασία, να δοθώ με μεγάλη έμφαση στη διδασκαλία της Ιστορίας, τόσο στο φοιτητικό κοινό, όσο και εκτός Πανεπιστημίου. Ο στόχος μου ήταν ιδιοτελής, μιας και ικανοποιούσε την αγωνία μου να πράξω, ως πολίτης, κάτι μπροστά στο κακό που ήταν -εν εμφανεί, για εμένα- εξελίξει. Ήταν, όμως, και ανιδιοτελής, μιας και πίστεψα και πιστεύω πως η Ιστορία μπορεί να βοηθήσει μια κοινωνία στις βαριές συζητήσεις που πρέπει να κάνει με τον εαυτό της όταν βρίσκεται σε αδιέξοδο. Ιδιαιτέρως, μάλιστα, όταν η ίδια η κοινωνία  είναι εκείνη που έχει διαμορφώσει το αδιέξοδό της αυτό με την ευθυνοφοβία/ την αδιαφορία/ τη θρασύδειλη μετάθεση των ατομικών και συλλογικών ευθυνών/ την ηδονική, συστηματική – πάντα «εν ιερά αγανακτήσει» και ατιμωρητί- καταστροφή των δημοσίων αγαθών/ τους  παλληκαρισμούς αενάως «οργισμένων»  «αγωνιστών» που «μάχονται για τον λαό», δηλ. για τα ιδιοτελή προσωπικά τους συμφέροντα και εκείνα των συντεχνιών τους, προς βλάβην του συνόλου/ την  ανερυθρίαστη στρεψοδικία/  την εξαγιασμένη φυγοπονία/ την αναγωγή της περιφρόνησης των δικαιωμάτων του άλλου σε υπέρτατη αξία. Την ασφαλή συνταγή, δηλαδή, για ένα επαίσχυντο τέλος.

Δόθηκα στη διδασκαλία της Ιστορίας γιατί πιστεύω πως η μελέτη της Ιστορίας, εντάσσοντάς μας στη γενικότερη ροή των ανθρωπίνων συναφειών στον βαθύ χρόνο, λειτουργεί ανακουφιστικά, καθώς  μας επιτρέπει να συνομιλήσουμε με το Τώρα μας  διεισδυτικότερα,  λιγότερο τραυματικά και, επομένως, αποτελεσματικότερα. Δημιουργώντας μιαν ατραπό στοχαστικής διαφυγής από το Τώρα, η Ιστορία, σε δύσκολους καιρούς,  ανοίγει ορίζοντες που επιτρέπουν την επανατοποθέτηση του εαυτού μας στο Σήμερα, την εκ μέρους μας αναπροσέγγιση της κοινωνίας μας και του κόσμου. Μας οδηγεί, δηλαδή, στην αλλαγή μας ως μονάδες που, με τη σειρά της, θα επιτρέψει την  απελευθέρωση της κοινωνίας μας, ως σύνολο, από το τέλμα μέσα στο οποίο αυτή έχει αυτοοδηγηθεί.

Η βεβαιότητά μου ότι το πρώτο που χρειαζόμαστε, ως  κοινωνία, είναι η εσωτερική μας αλλαγή και αναπροσδιορισμός του καθενός μας είναι αυτή που με έφερε σε δεκάδες Δήμους, Σχολεία, Πανεπιστήμια, Πολιτιστικούς Φορείς, Φυλακές και Κέντρα Αποτοξίνωσης σ’ ολόκληρη τη χώρα, προκειμένου να διδάξω, άνευ υλικής αμοιβής, Κύκλους Παγκόσμιας και Ελληνικής Ιστορίας. Από την πολλή διδασκαλία η φωνή μου αλλοιώθηκε και βράχνιασε, η ψυχή μου, ωστόσο, γέμισε ικανοποίηση κι ομορφιά στο συναπάντημά μου μ’ ένα κομμάτι του ελληνικού λαού γεμάτο φιλομάθεια κι ευγένεια, γενναιοδωρία και στοχασμό. Με γέμισε μ’ ελπίδα πως, ίσως,  μπορεί να υπάρξει ένα διαφορετικό αύριο.

Γι’ αυτό το αύριο το τόσο ακριβό η τόση διδασκαλία. Η τόση βραχνάδα. Μια βραχνάδα που δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας λυγμός για τα δεινά της χώρας μου, για τα όσα μεγάλα και ουσιαστικά πετάξαμε στον κάλαθο των αχρήστων, για τα όσα ρηχά και καταστροφικά υιοθετήσαμε και υπηρετήσαμε. Τόσες χιλιάδες ώρες ομιλίας κατά τις διδασκαλίες μου που δεν ήταν, στην πραγματικότητα, τίποτ’ άλλο παρά ενός λεπτού σιγή για την ελληνική γλώσσα, τη σπουδαία γλώσσα μου, που υποβαθμίζεται, τσαλακώνεται και πετιέται/ για την ομορφιά των ασβεστωμένων τοίχων με το γιασεμί που έχουν, πια, μετατραπεί σε χώρους ρύπων και μουτζούρας/ για τη μέχρι προ τριακονταετίας  κραταιή ελληνική Δημόσια Εκπαίδευση που καταρρέει αυτοβυθιζόμενη στη βία και την αυθαιρεσία, οι οποίες έχουν, από πολλού, καταστεί κανονικότητες της καθημερινότητάς της.

Ενός λεπτού σιγή για τις ρίζες μου και  για τον τόπο που με γέννησε, με ανέθρεψε και  με διαμόρφωσε.   Την Ελλάδα.

 

                                                       Αθήνα, 10 Δεκεμβρίου 2013

                                                    Μαρία Δ. Ευθυμίου

                                                    Αναπλ. Καθηγήτρια Ιστορίας

                                                    Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας

                                                    Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αφιέρωμα στον Μάνο Χατζιδάκη (με αφορμή την ημέρα μνήμης του) της Χριστίνας Κόλλια

«Σ’ αυτή τη χώρα τη μικρή
που μοίρα δεν τη μοίρανε
ήρθανε και μ’ αφήσανε
μια παγωμένη αυγή»

Η τιμωρία – Στίχοι Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Η Ξάνθη, γενέτειρα του Μάνου Χατζηδάκι, στεγάζει τα τρυφερά του χρόνια, 1925-1932, καθώς και τον πρωτόφαντο έρωτά του για τη μουσική, ο οποίος εκδηλώνεται σε μαθήματα πιάνου, βιολιού και ακορντεόν. Μετά τον χωρισμό των γονιών του, γεγονός που τον χάραξε ανεξίτηλα, μετακομίζει με τη μητέρα του και την αδελφή του, στην Αθήνα. O θάνατος του πατέρα του σε συνδυασμό με την οικονομική λαίλαπα της εποχής υποχρεώνουν τον έφηβο Μάνο να διαγράψει τις ανέσεις της αστικής του ζωής και να εργαστεί ως φορτοεκφορτωτής ή παγοπώλης προκειμένου να εξασφαλίσει τα προς το ζην. Ως παιδί της Κατοχής βίωσε την πορνογραφία του τρομαχτικού και τη δολοφονία της αθωότητας κι ίσως τότε να ορκίστηκε στον «παράδεισο». Σ’ αυτόν που, ο ίδιος, έπλασε με νότες.
«Είμαι ένα γέννημα δύο ανθρώπων που καθώς γνωρίζω δεν συνεργάστηκαν ποτέ, εκτός απ’ την στιγμή που αποφάσισαν την κατασκευή μου. Γι’ αυτό και περιέχω μέσα μου χιλιάδες αντιθέσεις κι όλες τις δυσκολίες του Θεού. Όμως η αστική μου συνείδηση, μαζί με τη θητεία μου την λεγόμενη «ευρωπαϊκή», φέραν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα.»
Παρά τις χιλιάδες δυσκολίες κι αντιθέσεις συνεχίζει τις μουσικές του σπουδές στην ανώτερη θεωρία, φοιτά στη Φιλοσοφική Αθηνών κι έρχεται σε επαφή με διανοούμενους και καλλιτέχνες της εποχής όπως ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Τσαρούχης, ο Νίκος Γκάτσος. Ο τελευταίος θα γίνει ο μέγας δάσκαλός του και ο δια βίου φίλος του. Ως συνθέτης θα εμφανιστεί για πρώτη φορά στα ελληνικά μουσικά δρώμενα, το 1944, με τη συμμετοχή του στο θεατρικό έργο του Αλέξη Σολωμού, «Ο τελευταίος ασπροκόρακας», απαρχή της δεκαπενταετούς συνεργασίας του με το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν. Ιδρυτικό στέλεχος και καλλιτεχνικός διευθυντής του Ελληνικού Χοροδράματος της Ραλλούς Μάνου, το 1950. Εννέα χρόνια μετά, έχοντας διανύσει μια σημαντική πορεία μουσικών συνθέσεων για τον κινηματογράφο και το θέατρο, θα τιμηθεί με το μουσικό βραβείο του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης στην ταινία «Ποτάμι».

«Ηθοποιός σημαίνει φως.
Είναι καημός πολύ πικρός
και στεναγμός πολύ μικρός.

Μίλησε, κλαις;
Όχι δε λες.
Μήπως πεινάς;
Και τι να φας!
Όλο γυρνάς,πες μου πού πας;
Σ’ αναζητώ στο χώρο αυτό,
γιατί είμ’ εγώ πολύ μικρός
και θλιβερός ηθοποιός.
Θα παίξεις μια, θα παίξω δυο.
Θα κλάψεις μια, θα κλάψω δυο.»

Ο ηθοποιός – Στίχοι Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Ο θρίαμβος θα έρθει, το 1960, με την απονομή του βραβείου Όσκαρ στο τραγούδι του «Τα παιδιά του Πειραιά», από την ταινία του Ζυλ Ντασέν «Ποτέ την Κυριακή». Δυο χρόνια αργότερα θα συνθέσει τα τραγούδια της παράστασης – ορόσημο στα θεατρικά δρώμενα, «Οδός Ονείρων», σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολωμού. Το 1963, ιδρύει και διευθύνει την «Πειραματική Ορχήστρα Αθηνών» και στη συνέχεια ταξιδεύει στην Αμερική για την παράσταση του διασκευασμένου έργου του, «Ilya darling».  Εκεί συνθέτει και ηχογραφεί το πασίγνωστο, «Χαμόγελο της Τζοκόντα». Εκεί τον βρίσκει και η δικτατορία την οποία θα καταγγείλει με τη δημοσίευση επιστολής: « Η απόφασή μου είναι να μην ξαναπατήσω στην Ελλάδα όσο θα υπάρχουν αυτοί οι αλήτες που κυβερνάνε σήμερα. Κάθε μέρα αποκαλύπτεται μια πιο εφιαλτική πραγματικότητα, που οι “κύριοι” αυτοί ανεξέλεγκτα επιβάλλουν. Οι δίκες, οι ποινές που επιβάλλουν, τα γεγονότα της Κύπρου, η βαθιά ανηθικότητά τους, μ’ έχουν κάμει βαθιά απελπισμένο για το παρόν και το μέλλον της χώρας μας. Θα ησυχάσω μόνο σαν τους δω κρεμασμένους στο Σύνταγμα, τους σημερινούς παράγοντες και κυβερνήτες.»

«Τα πρώτα νέα κυκλοφορούν στις έκτακτες εκδόσεις.
Ο κυβερνήτης κυβερνά τους αστυνόμους.
Η αναρχία κυβερνά τον κυβερνήτη.
Ζήτω το έθνος, η πατρίδα και το σπίτι.
Αλαλαγμός.
Ο πληθυσμός είναι νεκρός.
Έγινε…
Ο τελικός συμβιβασμός.»

Ο τελικός συμβιβασμός α΄- Στίχοι Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Επιστρέφοντας στην Αθήνα, το 1972,  ιδρύει το μουσικό καφεθέατρο «Πολύτροπο», συμβάλλοντας καθοριστικά στον εξορκισμό της σκληρής σιωπής που επέβαλλε η χούντα. Σ’ αυτό το διάστημα ηχογραφεί τον «Μεγάλο Ερωτικό».
«Δεν είναι το τραγούδι μου απλοϊκό κι ευχάριστο σαν το τενεκεδένιο σήμα μιας πολιτικής παράταξης ή ενός αθλητικού συλλόγου. Δεν κολακεύει τις συνήθειές σας ούτε και διασκεδάζει την αμηχανία σας, την οικογενειακή σας πλήξη ή την ερωτική σας ανεπάρκεια. Δεν είναι το τραγούδι μου μονόφωνη αρτηρία ούτε μια πολυφωνική και λαϊκή υστερία. Είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας, ένα παιχνίδι ευφάνταστο μ’ απρόβλεπτους κανόνες, μια μελωδία απρόσμενη που γίνεται δική σας, δεμένη αδιάσπαστα με άφθαρτες λέξεις ποιητικές και ξαναγεννημένες», θα πει σε συνέντευξή του.
Την περίοδο 1975-1985, διευθύνει τον ραδιοφωνικό σταθμό «Τρίτο Πρόγραμμα» κι αναλαμβάνει καθήκοντα Γενικού Αναπληρωτή Διευθυντή Λυρικής Σκηνής και Διευθυντή της Κρατικής Ορχήστρας. Καθιερώνει τις «Μουσικές Γιορτές» στην Κρήτη και τους «Μουσικούς Αγώνες» στην Κέρκυρα. Συμμετέχει στην έκδοση του πολιστικού περιοδικού «Το Τέταρτο». Το 1989, ιδρύει την «Ορχήστρα των Χρωμάτων» την οποία και διευθύνει μέχρι και το 1994, όπου και αναχώρησε για τη γειτονιά των αγγέλων.

«Κι ο τελικός συμβιβασμός.
Ο πληθυσμός είναι νεκρός
κι ούτε ψωμί ούτε νερό,
οι νέοι τρέφονται με σκόνη.

Ο τελικός συμβιβασμός.
Στην πολιτεία κατοικούν οι δολοφόνοι,
ο πληθυσμός είναι νεκρός.
Έγινε ο τελικός συμβιβασμός.»

Ο τελικός συμβιβασμός β΄- Στίχοι Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Διανοούμενος, καλλιτέχνης λαϊκός και όχι λαϊκίζων, αναγνωρίζει την αξία του μουσικού χθες στη «Διάλεξη για το ρεμπέτικο τραγούδι», η οποία προξένησε σάλο, το 1949: «Δεν νομίζω, πως ο σνομπισμός αυτός γύρω από το ρεμπέτικο τραγούδι είναι δυνατό να μας σταθεί εμπόδιο, για να κοιτάξουμε προσεκτικά την αξία του και ν΄αγαπήσουμε την αλήθεια και τη δύναμη που περιέχει. Η εποχή μας δεν είναι ούτε ηρωική ούτε επική και το τελείωμα του Δεύτερου παγκοσμίου πολέμου άφησε σχεδόν όλα τα προβλήματα άλυτα και μετέωρα. Σκεφθείτε τώρα κάτω απ΄ αυτές τις αδυσώπητες συνθήκες την παρθενική ψυχικότητα του λαού μας – παρθενική, γιατί τα εκατό χρόνια μόνον ελεύθερης ζωής δεν ήσαν ικανά ούτε να την ωριμάσουν ούτε και ν΄ αφήσουν περιθώριο για να ριζωθούν τα τελευταία ευρωπαϊκά ρεύματα. Η ζωτικότητα καίγεται, η ψυχικότητα αρρωσταίνει, η ωραιότητα παραμένει.» 
Ο Μάνος Χατζιδάκις, κορυφαίος μελωδός, κατέκτησε επάξια τη διεθνή  σκηνή προσφέροντάς της ένα μουσικό διηνεκές που είναι καμωμένο από ρυθμούς τόσο τρυφερούς κι αβάσταχτους όσο τα όνειρα που όλοι κατοικούμε. Το έργο του, ένας ουρανός από νότες – διάχυτος από τη μελαγχολία της ευτυχίας, καταυγάζει στον Κεμάλ, τον κάθε Κεμάλ, ανυψώνοντας σε μια γωνιά γεμάτη αστέρια  όλους αυτούς που όταν δεν ονειρεύονται, τραγουδούν.

*Η Χριστίνα Κόλλια είναι συγγραφέας, ποιήτρια, εμψυχώτρια εργαστηρίων δημιουργικής γραφής

ΜΑΡΙΑ ΕΥΘΥΜΙΟΥ: ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΙΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥΣ

Μας αρέσει να ακούμε όσους έχουν κάτι πραγματικά να μας πουν. Εκείνους που μπορεί να μην γνωρίζεις, εκείνους που εάν η ίδια η ζωή δεν τους φέρει στον δρόμο σου μπορεί να μην μάθεις τίποτε για αυτούς. Μπορεί να ταυτίζεσαι απόλυτα με τις απόψεις τους ή να μην συμφωνείς καθόλου, σίγουρα όμως υπάρχουν κάποιοι που αξίζει να ακούσεις!

Από ανθρώπους απλούς που προσπαθούν να φτιάξουν την ζωή τους, νέους και μεγαλύτερης ηλικίας μέχρι και διάσημους στο είδος τους αλλά όχι στα τηλεοπτικά δίκτυα. 

Με βάση αυτήν ακριβώς την σκέψη και επιθυμία πριν λίγες ημέρες βρεθήκαμε στη Φιλοσοφική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πιο συγκεκριμένα στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Εκεί συναντήσαμε την κ. Μαρία Ευθυμίου (Αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών που διδάσκει «Παγκόσμια Ιστορία» και «Ιστορία του Νέου Ελληνισμού»), η οποία και δέχθηκε να μας παραχωρήσει μία συνέντευξη για το πως βλέπει και κρίνει τα όσα διαδραματίζονται αλλά και για το τι μπορούμε να κάνουμε εμείς ως λαός για να σταθούμε ξανά στα πόδια μας.

ΠΑΛΑΙΑ ΒΟΥΛΗ ΒΡΑΒΕΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ Μ.

Ποια είναι η γνώμη σας για ο,τι διαδραματίζεται στην ελληνική κοινωνία;

Νομίζω ότι είναι η μία μοιραία περίοδος για την Ελλάδα και κατά την κρίση μου θα οδηγηθούμε σε ανήκεστες εξελίξεις. Ήδη έχουμε οδηγηθεί σε ανήκεστες, μη αναστρέψιμες δηλαδή, εξελίξεις.

Θεωρείτε ότι, προφανώς, όλα αυτά που σήμερα καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, προέρχονται από λάθος χειρισμούς του παρελθόντος. Ωστόσο θα μπορούσαμε να έχουμε διδαχθεί από το παρελθόν και να μην είχαμε φτάσει, εδώ που φτάσαμε τελικά;

Απολύτως. Όχι μόνο το πρόσφατο αλλά και το βαθύτερο παρελθόν, αλλά δεν το έχουμε αξιοποιήσει. Ούτε και τώρα αυτή την στιγμή που μιλούμε το αξιοποιούμε κάνοντας όλο και βαθύτερα λάθη κάθε στιγμή που περνάει.

Επειδή αναφέρατε ότι είναι μη αναστρέψιμο, δεν υπάρχει κάτι, που κατά τη γνώμη σας, να μπορούσε να πράξει η κοινωνία μας;

Πάντα υπάρχουν περιθώρια δράσεως αλλά δε νομίζω ότι θέλουμε να δράσουμε. Είμαστε αποφασισμένοι να πεθάνουμε. Νομίζω ότι με ηδονικό τρόπο παρακολουθούμε την καταστροφή μας. Είμαστε μία αυτοκτονική κοινωνία και σε αυτό είμαστε συνεπείς.

Θεωρείτε ότι αυτή την στιγμή υπάρχει μία κόντρα Ανατολής-Δύσης, Ελλάδας-Ευρώπης;

Κοιτάξτε, οι Έλληνες είχαν πάντοτε διττά αισθήματα ως προς την Ευρώπη. Από την μία την θαυμάζουν και από την άλλη τη μισούν. Πρόκειται για μία 1.000 χρόνων κατάσταση. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν με εξέπληξε, δηλαδή το ότι το 60% του ελληνικού λαού δεν ήθελε την Ευρώπη, ενώ θέλει τα χρήματά της και ενώ θέλει να λέγεται Ευρωπαίος. Αυτό είναι μία σχιζοφρενική κατάσταση που την έχουμε 1.000 χρόνια και την τηρούμε με συνέπεια. Νομίζω ότι είναι στις παραδόσεις του ελληνικού λαού, όπως το τσουρέκι το Πάσχα και οι κουραμπιέδες τα Χριστούγεννα και επομένως πρέπει να το τηρούμε, αφού είναι παράδοση.

euthimiou 2.jpg

Όσον αφορά ό,τι διαδραματίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο, για παράδειγμα η εκλογή του Trump, που πιστεύετε ότι οδηγούμαστε;

Αυτό είναι μέσα στο παιχνίδι. Δημοκρατίες υπάρχουν, συνεπώς θα αλλάζουν τα πρόσωπα. Το ότι είναι μία μεταβατική εποχή είναι φανερό και κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τι μπορεί να συμβεί. Μόνο η απόσταση του χρόνου σου δίνει την πολυτέλεια να καταλάβεις τι συμβαίνει.

Δεν ανησυχώ ιδιαιτέρως γιατί νομίζω ότι η Ευρώπη έχει ακόμη δυνάμεις. Ο Δυτικός κόσμος έχει ακόμη δυνάμεις. Εγώ ανήκω στον Δυτικό κόσμο, δεν ανήκω στον Ανατολικό. Επομένως εύχομαι να βρεθούν λύσεις από αυτές που μου ταιριάζουν. Αυτές που μου ταιριάζουν είναι η δυτική δημοκρατία, ο κοινοβουλευτισμός, η ελευθεροτυπία. Είμαι με την Ευρώπη επομένως δεν το συζητώ. Και ελπίζω ότι η Ευρώπη και οι ΗΠΑ, αυτό που ονομάζουμε Δυτικό κόσμο, λθα βρουν κάτι που να τιμά τις παραδόσεις τους. Διότι και εκείνοι έχουν χίλια μέτωπα και η κατάσταση δεν είναι η ιδανική, αλλά την προτιμώ από κάθε άλλη. Δεν θέλω να γίνω με κανέναν τρόπο μουσουλμάνα. Ούτε να με διοικεί μουσουλμάνος. Τόσο απλά.

Θεωρείτε ότι εμείς οι Έλληνες είμαστε ανιστόρητοι, και αν ναι, κατά πόσο αυτό έχει επηρεάσει για την κατάσταση που βρισκόμαστε τώρα;

Είμαστε αγεωγράφητοι και ανιστόρητοι όλοι μας. Και εγώ που σας μιλώ, χρειάστηκε να συνειδητοποιήσω το χάλι μου για να διορθωθώ και γι’ αυτό προσπαθώ και να πιέσω τα παιδιά να μάθουν. Είναι μία εθνική αναπηρία αυτό το πράγμα και μας βλάπτει σε όλα τα επίπεδα. Και σαφώς και αυτό έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στην σημερινή ελληνική κοινωνία.

euthimiou.jpg

Τι θα μπορούσαν να κάνουν οι νέοι που ξεκινάνε τώρα για να έχουν ένα καλύτερο μέλλον. Γιατί μάλλον η γενιά μας είναι λίγο αδικημένη.

Δεν είναι αδικημένη.Έχει ζήσει πάρα πολύ καλά. Δεν έχει ξαναζήσει τέτοια γενιά σαν εσάς, είναι μία κακομαθημένη γενιά, μια γενιά που δεν ξέρει να εργάζεται συστηματικά, που το σπορ της ήταν να μην κοιμάται όλη τη νύχτα και να κάνει διάφορα πράγματα μέχρι το ξημέρωμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν είναι μια πληγή ότι τα παιδιά δεν μπορούν να βρουν πλέον μία εργασία εδώ, αλλά νομίζω είναι μία δικιά τους απόφαση. Αυτή την πολιτική έχουν υπηρετήσει τα ίδια τα παιδιά. Έχουν κάνει χιλιάδες καταλήψεις, πλακίτσες, βανδαλισμούς, καταστροφές τα οποία θεωρούν και ως δημοκρατία και νομίζουν ότι τους ανήκει όλη η γη αυτονοήτως. Είναι κάτι το πολύ βαρύ και είναι βέβαια σύμπτωμα του πλούσιου δυτικού κόσμου αλλά στην Ελλάδα έγινε εξαιρετικά ρηχό. Είναι αυτή η γενιά που ψηφίζει αυτά που ψηφίζει, επομένως δεν βλέπω γιατί πρέπει να χύνει κροκοδείλια δάκρυα. Δεν θέλει την Ευρώπη και κατά συντριπτικό ποσοστό είναι εναντίον των κακών δυτικών, όμως εκεί πηγαίνει για να βρει δουλειά. Είναι μία γενιά που και εκείνη πρέπει να βρει τον δρόμο της διότι αφού αποφάσισε ότι θα ψηφίζει από τα 16,5 χρόνια σημαίνει ότι στα 16,5 είναι πλέον μία πάρα πολύ ώριμη γενιά. Επομένως δεν βλέπω γιατί τα κροκοδείλια δάκρυα. Όλοι μαζί, εφόσον είναι πολύ προχωρημένη αυτή η γενιά θα πρέπει να βρει τον δρόμο της, και εμείς οι ακόμη ανοητότεροι ώριμοι, εάν βάλουμε ποτέ μυαλό, μπορούμε να κάνουμε μία κοινωνία που να σταθεί όρθια. Αλλιώς θα είναι αυτό το αποτέλεσμα που βλέπουμε καθημερινά.

Άρα, μου λέτε ότι υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε σαν νέοι;

Βεβαίως. Να γίνουμε σοβαροί, υπεύθυνοι, με αίσθημα καθήκοντος και να καθίσουμε να δούμε τα πράγματα με ρεαλιστικό μάτι και όχι να παίζουμε παιχνιδάκια του δήθεν και να παριστάνουμε τους δήθεν βανδαλιστές, τους δήθεν καταστροφείς, τους δήθεν άθλιους. Όχι δήθεν, εκεί είμαστε πραγματικά άθλιοι. Άμα θα γίνουμε πραγματικά σοβαροί, τότε μπορούμε να μιλάμε για μία χώρα που μπορεί πραγματικά να ανακάμψει, αλλιώς δεν έχει κανένα μέλλον.

Να αγαπήσουμε πραγματικά την πατρίδα μας, θα έλεγα εγώ, ότι ίσως να είναι η απάντηση στα προβλήματά μας

Την μισούμε, δεν μας νοιάζει καθόλου. Εάν καεί, εάν καταστραφεί, δεν μας νοιάζει καθόλου. Χιλιάδες νέοι έχουν ως σπορ να καταστρέφουν αυτή την χώρα. Και την καταστρέφουν συστηματικά. Και πριν από κάποια χρόνια βγήκαν όλοι μαζί και έκαψαν όλη την χώρα και ήταν και κλέος αυτό, δόξα και τιμή. Τι να πει κανείς; Και τώρα κάθε 15 μέρες αυτή η πόλη καίγεται, γίνονται καταστροφές, τα πάντα είναι βανδαλισμένα, τα πανεπιστήμια μουτζουρωμένα. Τα μνημεία είναι κατεστραμμένα. Δεν τολμάει να βάλει ένας δήμος ένα παγκάκι και την άλλη ώρα είναι σπασμένο. Και όλα αυτά είναι από τους νέους που βγαίνουν από τα σχολεία και κακοπερνούν και θεωρούν αυτονόητο να καταστρέψουν ένα παγκάκι και ότι είναι μέσα στα δικαιώματά τους.

euthumiou mathimata.jpg

Αυτό πιστεύετε ότι έχει να κάνει με το ότι πάσχει, αρχικά ο θεσμός της οικογένειας αλλά  εν συνεχεία και το εκπαιδευτικό σύστημα;

Το εκπαιδευτικό σύστημα μέχρι πριν από 40 χρόνια ήταν αξιόλογο και πάρα πολύ σοβαρό σύστημα. Για να έβγαζες μία τάξη έπρεπε να δουλέψεις πάρα πολύ σκληρά και ο δάσκαλος έπρεπε να δουλέψει πάρα πολύ σκληρά και εάν δεν απέδιδες έμενες στην ίδια τάξη και μία και δύο και τρεις φορές. Τώρα εδώ και 40 χρόνια όλα τα παιδιά παίρνουν Α στο Δημοτικό, 20 στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο. Εάν, δηλαδή, γράφεις το όνομά σου και πέρα, οπωσδήποτε θα πάρεις 19 και 20. Αυτό το πράγμα είναι μία κατάκτηση του Λαϊκού Κινήματος, εντός εισαγωγικών, και το λέω με καγχασμό διότι θεωρήθηκε ότι δεν πρέπει η ψυχή των παιδιών να βλάπτεται και όλα τα υπόλοιπα.

Παρακολούθησα ένα video στο internet όπου παραδίδετε μάθημα στο Μέγαρο Μουσικής. Γνωρίζω ότι αυτά τα μαθήματα τα πραγματοποιείτε δωρεάν. Πείτε μας όμως και εσείς κάποια λόγια για αυτά τα μαθήματα

Κάνω 10 χρόνια μαθήματα σε όλη την Ελλάδα. Φέτος κλείνει αυτός ο κύκλος, είναι η τελευταία χρονιά. Μετά χαράς διαπίστωσα ότι η ανταπόκριση του κόσμου ήταν πολύ μεγάλη. Παρακολούθησαν γύρω στα 50-55.000 άτομα σε όλη την Ελλάδα και βέβαια ιδιαίτερα στο λεκανοπέδιο της Αττικής και στους δήμους της Αθήνας και ήταν άνθρωποι που με εξέπληξαν με την ευγένειά τους, με το ήθος τους, με την φιλομάθεια τους. Μια ωραία Ελλάδα. Ανάμεσά τους ήταν οι περισσότεροι άτομα ώριμης ηλικίας, δηλαδή πάνω από 40 θα έλεγα, ίσως και πάνω από 50, αλλά και κάποιοι νέοι κάτι που είναι ιδιαιτέρως ελπιδοφόρο γιατί οι νέοι έχουν μάθει να μισούν την ιστορία και δεν την αγαπούν καθόλου. Όχι αδίκως βέβαια καθώς στο σχολείο τους διδάσκεται ως μία ανόητη αποστήθιση. Είναι το γελοίο εκπαιδευτικό σύστημα που υιοθετήσαμε εδώ και 40 χρόνια.

κ. Ευθυμίου, σας ευχαριστώ πολύ για το χρόνο και την συνέντευξη που μας παραχωρήσατε. 

Και εγώ σας ευχαριστώ, καλή αρχή στο εγχείρημά σας. 

 

Λιας – Μουργκάνα («Ελένη» Νίκου Γκατζογιάννη)

Για την Ελένη του Εμφυλίου

Ξ​​ανασκέφτηκα την «Ελένη» με αφορμή την επανακυκλοφορία της αυτές τις μέρες από την «Κ». Είναι ένα συγκλονιστικό βιβλίο που συνιστώ ανεπιφύλακτα σε όσους δεν το έχουν διαβάσει – αλλά και σε όσους το έχουν, γιατί είναι τόσο πλούσιο που αποκαλύπτει νέες πτυχές κάθε φορά που το ξαναδιαβάζει κανείς.

Η ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή. Το 1948 η Ελένη Γκατζογιάννη, κάτοικος του ορεινού χωριού Λια της Μουργκάνας στην Ηπειρο, που ελέγχεται από τους αντάρτες του «Δημοκρατικού Στρατού», αρνείται να παραδώσει τα παιδιά της στις τοπικές αρχές, δηλαδή το ΚΚΕ που σκοπεύει να στρατολογήσει τα μεγαλύτερα και να μετακινήσει στις φιλικές προς αυτό χώρες τα μικρότερα. Πρόκειται για το λεγόμενο «παιδομάζωμα», μια κίνηση που σκοπό είχε να ενισχύσει τις ισχνές εφεδρείες του κόμματος και του στρατού του, αυξάνοντας ταυτόχρονα τον έλεγχό του πάνω στους εναπομείναντες αγροτικούς πληθυσμούς που ζούσαν υπό τον έλεγχό του. Αντιδρώντας, η Ελένη συμμετέχει με επιτυχία στη φυγάδευση των παιδιών της προς την περιοχή που ελέγχεται από το κράτος, μαζί με άλλα παιδιά και κάποιους μεγάλους, συνολικά είκοσι άνθρωποι, όλοι τους άμαχοι. Για την πράξη της αυτή συλλαμβάνεται, βασανίζεται, «δικάζεται» δημόσια και εκτελείται τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς, μαζί με άλλους τέσσερις συγχωριανούς της. Μια τοπική τραγωδία ανάμεσα σε χιλιάδες άλλες που σημάδεψαν τον Εμφύλιο και που θα παρέμενε χαμένη στην αχλή της μνήμης των γερόντων ενός ερειπωμένου πια ακριτικού χωριού και διαστρεβλωμένη από τη φημολογία των απογόνων τους, εσωτερικών ή εξωτερικών μεταναστών.

Καθώς ο άνδρας της Ελένης ήταν μετανάστης στην Αμερική, μετά τον χαμό της μάνας τους τα παιδιά της εγκαταστάθηκαν σε μια καινούργια χώρα. Ο μονάκριβος γιος της, ο Νίκος, εξελίχθηκε σε πετυχημένο δημοσιογράφο στους New York Times. Ομως, η ιστορία της μητέρας του για την οποία γνώριζε μόνο αντικρουόμενες φήμες τις οποίες κάλυπτε ένα γενικευμένο πέπλο σιωπής, τον βασάνιζε. Ξεκίνησε λοιπόν μια μεγάλη δημοσιογραφική και ιστορική έρευνα που κατέληξε στην «Ελένη», το 1983. Γραμμένο στα αγγλικά, το βιβλίο γνώρισε μια απίστευτη διεθνή καριέρα. Ο λόγος προφανής: στο κέντρο του βρίσκεται ένα μυστήριο (ο θάνατος της Ελένης), η πρόσβαση στο οποίο συνδυάζει την εξονυχιστική έρευνα με τη ζωντανή γραφή. Πρωταγωνιστής ο ίδιος ο συγγραφέας που δεν είναι απλά ένας ερευνητής. Το βιβλίο ξεπερνάει τα γεωγραφικά και ιστορικά όρια της Ελλάδας και γεννά συναισθήματα αντίστοιχα της αρχαίας τραγωδίας: η θυσία μιας μάνας, η σχέση με τους προγόνους μας, η προσωπική κάθαρση, το νόημα της αλήθειας και της γνώσης, το περιεχόμενο της ταυτότητάς μας, η σύγκρουση δικαιοσύνης και εκδίκησης, μνήμης και λήθης.

Δεν πρόκειται όμως μόνο για ένα αφήγημα πανανθρώπινης εμβέλειας. Είναι και μια βαθύτατα ελληνική ιστορία. Στην καρδιά της βρίσκεται μια εξαιρετική ανθρωπολογική θεώρηση ενός ελληνικού χωριού του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα, τόσο κοντά μας και ταυτόχρονα τόσο μακριά μας. Μας προσφέρει παράλληλα μια αποτύπωση του Εμφυλίου από την οπτική ενός χωριού που βρέθηκε μέσα στη «κόκκινη» ζώνη, με τη διπλή έννοια της σχέσης του με το ΚΚΕ και της πρώτης γραμμής ενός πολέμου. Ο Λιας ήταν μια «μικρή Μόσχα», δηλαδή ένα φιλικά προσκείμενο στο ΚΚΕ χωριό γιατί τα χρόνια της Κατοχής, όταν κυριάρχησε το ΕΑΜ, υπήρξαν σχετικά εύκολα. Αντίθετα, τα μετακατοχικά χρόνια ήταν πολύ σκληρά με αποτέλεσμα το χωριό να διαιρεθεί, να εγκαταλειφθεί από την πλειοψηφία των κατοίκων του και να υποφέρει τα πάνδεινα. Η «Ελένη» μας επιτρέπει να καταλάβουμε το πώς ακριβώς τοπικές διαμάχες συμπλέκονται με υπερτοπικά, στρατιωτικά και πολιτικά διακυβεύματα μέσα σε ένα ζοφερό κλίμα, για να οδηγήσουν στην τραγωδία. Από την άποψη αυτή, το βιβλίο είναι σε αφηρημένο επίπεδο αντιπροσωπευτικό μιας πανεθνικής τραγωδίας. Συγχρόνως όμως, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως κάθε εμπειρία έχει τις ιδιαιτερότητές της και πως ο Εμφύλιος ήταν ένα μεγάλο μωσαϊκό. Η «Ελένη» δεν μπορεί, και δεν επιδιώκει άλλωστε, να υποκαταστήσει την ιστορία του Εμφυλίου, ακόμη και στο μικροεπίπεδο των καθημερινών ανθρώπων. Ανοίγει προοπτικές, δεν κλείνει.

Τέλος, η «Ελένη» είναι και η ιστορία της υποδοχής της – και του τι μας διδάσκει για τη δημόσια μνήμη του Εμφυλίου. Οι αντιδράσεις στη χώρα μας ήταν από αρνητικές έως εχθρικές (ιδιαίτερα όταν προβλήθηκε η ταινία που βασίστηκε στο βιβλίο). Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, η «Δεξιά» (δηλαδή το μη κομμουνιστικό στρατόπεδο, που ξεκινούσε από τις παρυφές του ΚΚΕ και πήγαινε ώς την πιο ακραία δεξιά) δεν είχε δικαίωμα ούτε να έχει, αλλά ούτε και να θρηνεί θύματα. Αντίστροφα, η Αριστερά μπορούσε να διεκδικεί (όλα) τα θύματα και να καλύπτει τους δικούς της θύτες. Πρόκειται για μια γελοία αντίληψη που πλέον πνέει τα λοίσθια, αλλά είχε αδικαιολόγητα μεγάλη διάρκεια και μας έκανε πολύ κακό, καθιστώντας δυνατή και τη φάρσα του «ηθικού πλεονεκτήματος της Αριστεράς» των δύο τελευταίων ετών. Από την άποψη αυτή, ίσως να μην υπάρχει πιο κατάλληλη στιγμή για να διαβαστεί το συγκλονιστικό αυτό βιβλίο.

Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας  είναι  καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Yale.

Το πρωτοπαλίκαρο του Μπότσαρη που αρνήθηκε την αποζημίωση των αγωνιστών και έγινε εθνικός ευεργέτης

Ο Ευαγγέλης Ζάππας και τα κατορθώματά του μετά το 1821

Το πρωτοπαλίκαρο του Μπότσαρη που αρνήθηκε την αποζημίωση των αγωνιστών και έγινε εθνικός ευεργέτης

Ο γιος ενός εμπόρου από το Τεπελένι, την πατρίδα του Αλή Πασά, γίνεται υπασπιστής του Μάρκου Μπότσαρη και ρίχνεται με τα μούτρα στα πρώτα πολεμικά ξεσπάσματα του εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα.

Όταν χάνεται ο Μάρκος, ο νεαρός Ευαγγέλης συνεχίζει τον αγώνα στο πλευρό του Μακρυγιάννη, του Νοταρά, του Πανουργιά και πολεμά επίσης δίπλα στον Βέικο και τον Γκούρα. Ταξίαρχος μέχρι το 1824, τώρα μάχεται πλάι στον Καραϊσκάκη, τον Κολοκοτρώνη και τον Ανδρούτσο και καταφέρνει αυτό που φάνταζε μέχρι πρότινος ως καθαρή αποκοτιά.

Αυτός πολεμά ωστόσο αποκλειστικά για τη σκλαβωμένη πατρίδα και αποζημίωση δεν θέλει. Όταν το νεοσύστατο κράτος χορηγεί τιμητική σύνταξη στους ήρωες της Επανάστασης του 1821, εκείνος δεν παίρνει γρόσι, ούτε και κάνα χωράφι ως αποκούμπι. Μετακομίζει αντιθέτως στο Βουκουρέστι και εγκαθίσταται τελικά στη Βλαχία για να γίνει έμπορος σαν τον πατέρα του.

Τώρα διαχειρίζεται τα μοναστηριακά κτήματα των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών, γίνεται εξπέρ στις δημόσιες σχέσεις και πιάνει την καλή. Μέσα σε τρεις δεκαετίες, έχει τόσα λεφτά που δεν σώνονται με τίποτα!

Τον τρώει όμως το σαράκι του νόστου και η αγωνία για την πατρίδα. Τον νοιάζει όμως και η νέα του πατρίδα, καθώς έχει ριζώσει στη βλάχικη κοινωνία και πονά τους ανθρώπους της. Έχει όμως ευτυχώς τόσα πολλά που δεν μπαίνει σε δίλημμα σε ποιον να τα δώσει. Φτάνουν και περισσεύουν για όλους.

Η διάθεσή του να ευεργετήσει και τις δύο πατρίδες του θα τον καταστήσει μεγάλο ευεργέτη και εκεί και εδώ. Αν και ο κύριος αποδέκτης της αγαθοεργίας του ήταν η Ελλάδα. Ο αγωνιστής του 1821 μετατρέπεται σε εθνικό ευεργέτη καθώς έχει ένα όραμα: την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων στο λίκνο τους. Αυτή είναι ίσως η πιο εντυπωσιακή εκδήλωση της προσφοράς του Ευαγγέλη Ζάππα στον τόπο του, κάτι που θα του αναγνωρίσει ευτυχώς νωρίς το νεοσύστατο ελληνικό κράτος και θα τον τιμήσει ως εθνικό ευεργέτη ήδη από το 1859 (συνάμα με τον ξάδελφό του Κωνσταντίνο Ζάππα).

Το ξακουστό Ζάππειο Μέγαρο των Αθηνών φέρει τη σφραγίδα του Ζάππα, καθώς ήθελε να φτιάξει έναν χώρο για να στεγάσει εκεί τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας! Έθεσε έτσι τις βάσεις του μεγάρου, επισκεύασε και ένα καλό τμήμα του Παναθηναϊκού Σταδίου και έκανε όλες τις συνεννοήσεις με τους ιθύνοντες για την προώθηση του οράματός του. Η ανά τετραετία τέλεση των «Ολυμπίων» στην Αθήνα σε «αξιοπρεπές και ευρύχωρο κατάστημα», σύμφωνα με το σχέδιό του, ήταν γεγονός.

Το οποίο δεν θα προλάβαινε ωστόσο να αντικρίσει ολοκληρωμένο, καθώς το 1863 προσβάλλεται από ψυχική νόσο και πεθαίνει δύο χρόνια αργότερα τρελός στο Μπροστένι. Το όνειρό του δεν θα πέθαινε ωστόσο, καθώς είχε εξουσιοδοτήσει με όρκο ιερό τον ξάδελφο Κωνσταντίνο να κινήσει γη και ουρανό για να φτιαχτεί το Ζάππειο και να αναβιώσουν τελικά οι Ολυμπιακοί της Αθήνας.

Αν και ο Κωνσταντίνος θα πέθαινε τελικά κι αυτός το 1892, τέσσερα χρόνια αργότερα οι Ολυμπιακοί της Αθήνας θα ήταν γεγονός και οι διεθνείς αγώνες ξιφασκίας θα πραγματοποιούνταν στο Ζάππειο Μέγαρο, το οποίο στέγαζε εντός του την κεφαλή του εθνικού μας ευεργέτη.

Ο οποίος έκανε πολλά ακόμα καλά τόσο σε Ελλάδα όσο και Ρουμανία…

Πρώτα χρόνια

zzapppaoosfgsdfsee1

Ο Ευαγγέλης (Ευάγγελος) Ζάππας γεννιέται στις 23 Αυγούστου 1800 στο Λάμποβο της Βόρειας Ηπείρου, στην επαρχία του Τεπελενίου, ως ο δεύτερος γιος ενός μεγαλέμπορου της περιοχής. Σε ηλικία 13 ετών, έχοντας μάθει τα στοιχειώδη γράμματα, θα βρεθεί στο στράτευμα του Αλή Πασά να υπηρετεί ως στρατιώτης σε φρούριο κοντά στα Ιωάννινα, αν και μετά τη συμμαχία των Σουλιωτών με τον Αλή Πασά, θα μεταπηδήσει στη δούλεψη του Μάρκου Μπότσαρη.

Ο Ζάππας πολέμησε στο πλευρό του Μάρκου σε όλες τις περιπέτειες των Σουλιωτών με τον Αλή Πασά και τα σουλτανικά στρατεύματα και μετά την πτώση του Σουλίου ρίχτηκε με τα μούτρα στην Επανάσταση του 1821. Πολέμησε όπου πολέμησε και ο Μπότσαρης (στο Κομπότι της Άρτας, στη Μάχη του Πέτα, στην πρώτη Πολιορκία του Μεσολογγίου), έγινε υπασπιστής του και ήταν παρών στη Μάχη του Κεφαλόβρυσου το καλοκαίρι του 1823, όπου και θα έτρωγε το βόλι στον κρόταφο ο Μάρκος.

Πλέον αγωνιζόταν στο πλευρό πολλών μεγάλων οπλαρχηγών και πολέμησε καθ’ όλη τη διάρκεια της Εθνεγερσίας, φτάνοντας τελικά στον βαθμό του ταξίαρχου το 1824 και του διοικητή των Βλαχοχωριών των Σαλώνων. Η πολεμική ικανότητα του Ζάππα ήταν γνωστή στους Τούρκους, οι οποίοι για να τον εκδικηθούν αιχμαλώτισαν τη μητέρα του, Σωτηρία Μέξη, στα Γιάννενα και άρπαξαν όλη την περιουσία της οικογένειας.

Ο Ευαγγέλης πολεμούσε σαν σκυλί δίπλα στον αδερφό του Μάρκου, Κωνσταντίνο Μπότσαρη, και κατά καιρούς θα βρεθεί δίπλα δίπλα με τον Νικόλαο Ζέρβα, τον Γκούρα, τον Βέικο, τον Πανουργιά και άλλους σημαντικούς αγωνιστές του 1821. Υπάρχουν μάλιστα πηγές που τον θέλουν μέλος των αποσπασμάτων του Καραϊσκάκη, του Ανδρούτσου και του Κολοκοτρώνη, η ακρίβειά τους ελέγχεται ωστόσο.

Το σίγουρο είναι πάντως ότι ο Ζάππας αφιερώθηκε στον αγώνα της λευτεριάς με αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια, γεγονός που θα αποδείκνυε ακόμα μια φορά μετά το τέλος της Επανάστασης, όταν αρνήθηκε να λάβει πολεμική αποζημίωση ως ήρωας του Αγώνα. Ούτε χρήματα δέχτηκε ούτε κομμάτι από τα εθνικά κτήματα! Αυτός ήταν αγωνιστής και μερτικό από την πίτα δεν ήθελε…

Μετεπαναστατικές δραστηριότητες

zzapppaoosfgsdfsee3

Αμέσως μετά την απελευθέρωση, ο Ζάππας ήθελε να προκόψει οικονομικά, καθώς ο πόλεμος και η τουρκική εκδικητική μανία του είχαν στερήσει κάθε πόρο. Μετακομίζει λοιπόν στη Βλαχία περί το 1831 και επιδίδεται στο εμπόριο, νοικιάζοντας μοναστηριακά κτήματα ως αγροκτήματα σε καλλιεργητές.

Στο Βουκουρέστι ανθούσε άλλωστε το ελληνικό στοιχείο και εκείνος γινόταν πάντα αρεστός με τους καλούς του τρόπους και την ντομπροσύνη του. Τον αγαπούσαν και τον σέβονταν τόσο οι τοπικοί άρχοντες όσο και οι ηγούμενοι των ελληνικών μοναστηριών, που του νοίκιαζαν τα κτήματά τους κι εκείνος τα υπενοικίαζε σε ντόπιους καλλιεργητές, δραστηριότητα που του απέφερε ικανοποιητικότατα κέρδη.

Δεν ήταν φυσικά ο μόνος που εκμεταλλεύτηκε εμπορικά τα τεράστια μοναστηριακά κτήματα, το έκανε όμως καλύτερα από τους άλλους. Η αγροτική περιοχή έξω από το Βουκουρέστι τού ανήκε πια εμπορικά και μέσα σε τρεις δεκαετίες ήταν πιο πλούσιος απ’ όσο θα μπορούσε ποτέ να διανοηθεί.

Ο Ευαγγέλης ήταν πια ένας από τους σημαντικότερους γαιοκτήμονες της Βλαχίας, αν και δεν έμεινε αποκλειστικά στην εκμετάλλευση της γης. Κατά καιρούς ασχολήθηκε με πολλές και διάφορες δραστηριότητες, έχοντας στην κατοχή του από ξενοδοχεία, μύλους και οινοπνευματοποιεία μέχρι και ατμοπλοϊκή εταιρία (Εθνική Ατμοπλοΐα). Και τεράστια ακίνητη περιουσία φυσικά.

Και τώρα θέλει να δώσει μερικά πίσω στην κοινωνία…

Ο μεγάλος ηπειρώτης οραματιστής και ευεργέτης

zzapppaoosfgsdfsee5

Ο Ζάππας ξεκινά τις ευεργεσίες τόσο προς την Ελλάδα όσο και τη Βλαχία (Ρουμανία). Εκδίδει, πρώτα και καλύτερα, ένα πλήρες λεξικό και μια γραμματική της ρουμανικής γλώσσας και χρηματοδοτεί φιλανθρωπικές δράσεις στο Βουκουρέστι και αλλού στη χώρα, ιδρύοντας σχολεία με το τσουβάλι. Μετά βάζει σκοπό να αλλάξει τη μοίρα της ιδιαίτερης πατρίδας του, επισκευάζοντας το μοναστήρι του Λαμπόβου, ιδρύοντας σχολείο, βιβλιοθήκη, ακόμα και κατοικίες για τους δασκάλους του χωριού.

Και μετά στρέφεται στην Ελλάδα, ενισχύοντας με παχυλά ποσά το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αμαλίειο Ορφανοτροφείο και χρηματοδοτώντας την πρώτη ποτέ αναμόρφωση των κερκίδων του Παναθηναϊκού Σταδίου. Γιατί το Καλλιμάρμαρο, όπως προέβλεπε το μεγαλόπνοο όραμά του, θα γινόταν το στάδιο όπου θα τελούνταν οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες!

Όλα ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του 1850, όταν αλληλογραφεί με τον βασιλιά Όθωνα για να του εκμυστηρευτεί τον πόθο του. Δεν μένει φυσικά μόνο στα λόγια, καθώς είναι άνθρωπος των πράξεων. Το 1856 προσφέρει στον Όθωνα 400 μερίσματα της Εθνικής Ατμοπλοΐας του με την προϋπόθεση τα κέρδη να κατευθυνθούν στην αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Μέχρι και καταπίστευμα για τα βραβεία των νικητών των Αγώνων αφήνει στο ελληνικό κράτος.

zzapppaoosfgsdfsee8

Το 1857, ο υπουργός Εξωτερικών, Αλέξανδρος Ρίζος-Ραγκαβής, πρότεινε μια μεικτή εκδήλωση με έκθεση γεωργικών προϊόντων και διεξαγωγή αγώνων, την οποία ο Ζάππας χρηματοδότησε πρόθυμα θεωρώντας τη προοίμιο των Ολυμπιακών. Και το 1859 κατάφερε να αναβιώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας! Ήταν μια διεθνής αθλητική διοργάνωση με έλληνες και οθωμανούς αθλητές που είναι μέχρι και σήμερα γνωστή ως «Ζάππειοι Αγώνες», αν και τότε τους έλεγαν «Ολύμπιους Αγώνες». Από κείνη τη χρονιά (1859) τόσο ο Ευαγγέλης όσο και ο Κωνσταντίνος Ζάππας τιμούνται ως εθνικοί ευεργέτες του τόπου μας.

Αυτοί οι αγώνες επαναλήφθηκαν -με δική του πάλι δωρεά- το 1870 και το 1875 στο Παναθηναϊκό Στάδιο, το οποίο είχε όπως είπαμε αναστυλώσει μερικώς, παρά το γεγονός ότι μέχρι τότε ο Ευαγγέλης δεν θα ήταν στη ζωή. Παρά ταύτα, είχε θέσει τις βάσεις για την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων για πρώτη φορά από την αρχαιότητα, καθώς τα πρώτα «Ολύμπια» του 1859 δεν ήταν μια απλή έκθεση αγροτικών και βιοτεχνικών προϊόντων, αλλά μια μείζονα αθλητική και πολιτιστική δράση που θα άφηνε γερή κληρονομιά στον τόπο μας.

zzapppaoosfgsdfsee9

Η δεύτερη μάλιστα διοργάνωση του 1870 έδωσε το σύνθημα για την ανάπτυξη της εκπαίδευσης και τα τρίτα «Ολύμπια» του 1875, μέσω της Επιτροπής Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων πια, ιδρύουν ένα ευρύ δίκτυο δημοτικών επιτροπών που προωθούν την ιδέα του ολυμπισμού τόσο στο εσωτερικό της Ελλάδας όσο και το εξωτερικό.

Ανάχωμα στο όραμα του μεγάλου ευεργέτη στάθηκαν τόσο οι ακατανόητες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του Ζαππείου Μεγάρου όσο και οι επαγγελματικές και πολιτικές έριδες του καιρού, που δημιούργησαν ένα κενό 13 ετών μεταξύ τρίτων και τέταρτων «Ολυμπίων». Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας του 1896 δεν ήταν έτσι παρά η οργανική μετεξέλιξη των «Ολυμπίων», έτσι ακριβώς όπως οραματίστηκε ο Ζάππας το διεθνές αθλητικό γεγονός…

Το Ζάππειο Μέγαρο

zzapppaoosfgsdfsee6

Όντας στη Ρουμανία, ο Ευαγγέλης Ζάππας προβληματίζεται για το πώς θα μπορούσαν να αναβιώσουν στις μέρες του οι αθλητικοί θεσμοί της αρχαίας Ελλάδας. Επιμένει μάλιστα οι αγώνες που θέλει να φτιάξει να ονομαστούν «Ολυμπιακοί»! Επιθυμία του Ζάππα ήταν να ενισχύσει την πατρίδα του λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη του αυτό το «έκαστος δέον τη πατρίδι χρήσιμος γενέσθαι και ουδέποτε άχθος αυτής».

Ο Ζάππας επηρεάστηκε εδώ από τον Παναγιώτη Σούτσο, τον θεμελιωτή ουσιαστικά της σύγχρονης ελληνικής ολυμπιακής ιδέας, ο οποίος είχε ως πρότυπό του την Α’ Διεθνή Έκθεση του Λονδίνου (1851). Ο Ζάππας, γνωρίζοντας τις αποτυχημένες προσπάθειες του παρελθόντος, προχώρησε στη σύνταξη υπομνήματος για την καθιέρωση ενός θεσμού, ο οποίος θα βοηθούσε την Ελλάδα να ακολουθήσει τους ρυθμούς της Βιομηχανικής Επανάστασης.

Το υπόμνημα εστάλη πράγματι στις αρχές του 1856 και διατύπωνε την πρόταση για διοργάνωση Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα στις 25 Μαρτίου 1857. Ο Ευαγγέλης αναλάμβανε μάλιστα εξολοκλήρου όλα τα έξοδα αυτών, καθώς και την ανέγερση ενός Ολυμπιακού Κτιρίου, όπου θα γινόταν η έκθεση των δειγμάτων της ελληνικής τέχνης και βιομηχανίας και θα μπορούσε κάλλιστα να λειτουργήσει και ως μουσείο με αρχαιότητες για τους ξένους επισκέπτες. Έσπευσε επίσης να στείλει και 2.000 αυστριακά φλορίνια για τα έξοδα των πρώτων «Ολυμπίων».

Τα επόμενα δύο χρόνια διατηρεί τακτική επαφή με τον εκπρόσωπο της ελληνικής κυβέρνησης, τον υπουργό Εξωτερικών, Αλέξανδρο Ρίζο-Ραγκαβή, ο οποίος συνέτεινε και αυτός στην τελική διαμόρφωση του θεσμού. Ο Ζάππας ήταν οραματιστής, ήταν όμως και πραγματιστής ως πετυχημένος επιχειρηματίας. Όλα αυτά αποκαλύπτονται στη διαθήκη του, την οποία συντάσσει τον Νοέμβριο του 1860, έναν μόλις χρόνο μετά τα πρώτα «Ολύμπια», και φαίνεται πώς όχι μόνο έχει κατανοήσει πλήρως την αναγκαιότητα των εμποροβιομηχανικών εκθέσεων, αλλά διατυπώνει και εμπεριστατωμένη άποψη αναφορικά με την προστασία και την αναβάθμισή τους.

zzapppaoosfgsdfsee7

Άκληρος και σχετικά ιδιότροπος, έχει πλήρη συναίσθηση του μεγέθους της πράξης του. Αλλά διορατικός και έμπειρος καθώς είναι, γνωρίζει εκ των προτέρων, περισσότερο ίσως από όλους όσοι ενεπλάκησαν με τη χορηγία του, την εμβέλεια του θεσμού που καθιέρωνε. Γι’ αυτό και φροντίζει στη διαθήκη του να τονίσει ότι όχι μόνο οι συγγενείς του, αλλά και «πας Έλλην, χωρίς εξαίρεσιν, έχει το δικαίωμα να επαγρυπνήση εις την εκτέλεσιν των διατάξεων της παρούσης διαθήκης μου και τους εναντίους αυτής να τους υποχρεώση διά του νόμου προς αποζημίωσιν και αποκατάστασιν των ειρημένων διατάξεων» (όλη του η διαθήκη εδώ).

Η βούληση του Ζάππα αποτυπώθηκε με σαφήνεια στην εντολή που άφηνε στον ξάδελφό του Κωνσταντίνο: «Να κτίση το κατάστημα των Ολυμπίων μετά του σταδίου αυτού αξιοπρεπές και ευρύχωρον, κατά το σχέδιον όπου έχω στείλει του κ. Ραγκαβή». Σύμφωνα επίσης με την ίδια διαθήκη, το λείψανο της κεφαλής του εθνικού μας ευεργέτη, «εγκλεισμένον εντός αργυράς θήκης εν σχήματι ναΐσκου», εντοιχίστηκε στον αριστερό τοίχo του κυκλικού σχήματος Περιστυλίου του Μεγάρου την ημέρα των εγκαινίων του (1888). Μια αναμνηστική πλάκα απομένει για να θυμίζει τον χώρο όπου βρίσκεται ως σήμερα η κεφαλή του Ζάππα.

Οι πρώτες σκέψεις σχετικά με την επιλογή του χώρου για την ανέγερση του μεγάρου των Ολυμπίων το τοποθετούσαν στην κορυφή του Παναθηναϊκού Σταδίου, από όπου «η Αυλή και οι Ελλανοδίκαι θα ηδύναντο από ευρέος εξώστου να επιβλέπωσι τους αγώνας και τας μυριάδας των περικαθημένων θεατών». Το 1869 όμως η Βουλή των Ελλήνων διέθεσε περίπου 80.000 τετραγωνικά μέτρα δημόσιας γης μεταξύ του Ναού του Ολυμπίου Διός και του τότε Ανακτορικού Κήπου, λαμβάνοντας υπόψη την επιθυμία του Ζάππα να βρίσκεται το κτίριο όσο γίνεται κοντύτερα στο Καλλιμάρμαρο. Ο αρχιτέκτονας Αναστάσιος Θεοφιλάς επιστρατεύεται να αλλάξει το αρχικό σχέδιο που είχε ήδη εκπονήσει ο Μπουλανζέ.

zzapppaoosfgsdfsee4

Ύστερα από τις γνωστές καθυστερήσεις, στις 20 Ιανουαρίου 1874 κατατίθεται ο θεμέλιος λίθος του Μεγάρου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1880, ο Κωνσταντίνος Ζάππας αναθέτει στον Θεόφιλο Χάνσεν τη σύνταξη καινούριου σχεδίου, έχοντας τώρα απέναντι τους λυσσαλέους ανταγωνισμούς των γνωστότερων αρχιτεκτόνων της εποχής. Τόσο αυτοί όσο και οι σοβαρές υπόνοιες για οικονομικές ατασθαλίες οδηγούν σε νέες καθυστερήσεις και δύο φορές μάλιστα στη διακοπή των εργασιών! Τα εγκαίνια τελούνται τελικά με κάθε επισημότητα στις 20 Οκτωβρίου 1888.

Το Ζάππειο Μέγαρο ήταν το πρώτο κτίριο που ανεγέρθηκε παγκοσμίως για την εξυπηρέτηση ολυμπιακών αναγκών! Η αρχιτεκτονική του ακολουθεί τον νεοκλασικό ρυθμό, με πρόπυλο κορινθιακού ρυθμού, και σε συνδυασμό μάλιστα με την τριτοξωτή λίθινη γέφυρα του Ιλισσού -η οποία κατασκευάστηκε πάλι με γενναία χορηγία του Ευαγγέλη Ζάππα- και τους πέριξ κήπους, συνέθεταν την εικόνα της Αθήνας στις αρχές του 20ού αιώνα.

Κι έτσι στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 φιλοξενούνται στην κυκλική αίθουσά του τα αγωνίσματα της ξιφασκίας, ενώ στους δεύτερους Διεθνείς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1906 η έλλειψη υποδομών και εγκαταστάσεων οδήγησε στη χρήση του ως «Ολυμπιακού Χωριού»…

Το τέλος

zzapppaoosfgsdfsee2

Το 1863 ο Ευαγγέλης Ζάππας προσβάλλεται από αδιευκρίνιστη ψυχική νόσο. Ο έλληνας πρόξενος στο Βουκουρέστι την περιγράφει πάντως ως «φρενιτίαση» ή «κάποιου είδους μονομανία». Δύο χρόνια αργότερα, στις 18 (ή 19) Ιουνίου 1865, ο Ζάππας εγκαταλείπει τα εγκόσμια αφήνοντας διαχειριστή της περιουσίας του τον ξάδελφό του Κωνσταντίνο, δεσμεύοντάς τον για την ολοκλήρωση του ολυμπιακού του οράματος.

zzapppaoosfgsdfsee10

Ήταν όμως και κάτι ακόμα: ο Ευαγγέλης είχε ζητήσει όλη του η χρηματική περιουσία, κοντά στα 6 εκατομμύρια δραχμές, να περάσει μετά και τον θάνατο του ξαδέλφου του Κωνσταντίνου (πέθανε στις 20 Ιανουαρίου 1892) στην «Επιτροπή των Ολυμπίων», αλλά τελικά μόνο ένα μικρό μέρος της έφτασε στην Ελλάδα. Το ρουμανικό Δημόσιο στάθηκε εμπόδιο στην ολοκλήρωση αυτής του της επιθυμίας, παρά τα όσα είχε κάνει ο Ζάππας για το εκπαιδευτικό σύστημα της δεύτερης πατρίδας του.

Αδριάντες του Ευαγγέλη και του Κωνσταντίνου στέκουν μπροστά από το Ζάππειο Μέγαρο…

H πυραμίδα του Ελληνικού: Το αρχαιολογικό μυστήριο που λύθηκε

Πολλοί πίστευαν ότι υπήρχε διασύνδεση με τις πυραμίδες της Αιγύπτου…

Στο νοτιοδυτικό άκρο της αργολικής πεδιάδας κοντά στις πηγές του Ερασίνου ποταμού (σημερινό Κεφαλάρι) και πάνω σε κύρια οδική αρτηρία που κατά την αρχαιότητα οδηγούσε από το “Αργος προς την Τεγέα και την υπόλοιπη Αρκαδία, βρίσκεται ένα μεμονωμένο μνημείο, ένα μικρό οχυρό, γνωστό σήμερα με την ονομασία »Πυραμίδα» του Ελληνικού.

Όχι ακριβώς...

Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού τα μυστήρια για τη χρονολόγηση και τον προσδιορισμό χρήσης της πυραμίδας έχουν λυθεί. Οι ανασκαφικές μαρτυρίες και τα χαρακτηριστικά στοιχεία της δομής απέδειξαν πως η πυραμίδα χρονολογείται στα τέλη του 4ου π.Χ. αιώνα και όχι στην προϊστορική περίοδο, όπως πρόσφατα επιχείρησαν να αποδείξουν ορισμένοι ερευνητές.

Στα ύστερα χρόνια της αρχαιότητας θεωρούσαν την πυραμίδα ως ταφικό μνημείο »Πολυάνδριον», αργότερα πίστευαν πως φτιάχναμε πυραμίδες πριν και απ” τους Αιγύπτιους. Πάντως σήμερα είναι βέβαιο ότι επρόκειτο για οχυρό του τύπου των μικρών φρουρίων που έλεγχαν τους οδικούς άξονες και που είναι γνωστό και από άλλες περιοχές της Αργολίδας και Κυνουρίας.

Το οχυρό έχει σχήμα πύργου με επικλινείς τις εξωτερικές πλευρές του οι οποίες περιβάλλουν ένα ορθογώνιο οικοδόμημα συνολικών εσωτερικών διαστάσεων 7,03 x 9,07 μ. Οι εξωτερικοί αυτοί τοίχοι, ανερχόμενοι με κλίση πλευράς 60 μοιρών, σε ύψος 3,50 μ. μετατρέπονται σε κατακόρυφους για να στηρίξουν τους ορόφους της ανωδομής. Η κύρια είσοδος του μνημείου βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του μνημείου, δηλαδή στην πλευρά που κοιτάζει προς την θάλασσα του Αργολικού κόλπου. Απ” αυτήν εσωτερικά ξεκινά ένας στενόμακρος διάδρομος που οδηγεί σε μικρότερη πυλίδα, ανοιγμένη στο νότιο τοίχο του κυρίως χώρου, ενός τετράγωνου δωματίου πλευράς 7 μ περίπου.

Το επιβλητικό αυτό μνημείο είναι όλο δομημένο από σκληρό γκρίζο ασβεστόλιθο της περιοχής σε τραπεζιόσχημο και πολυγωνικό εν μέρει σύστημα από μεγάλους λιθόπλινθους.

Ανασκαφικές έρευνες στο μνημείο, του οποίου η λιθοδομή παρέμεινε ακλόνητη επί 2400 χρόνια έγιναν από τον Th. Wiegand το 1901, κυρίως όμως από τον L.Lord το 1938, οι οποίοι δημοσίευσαν τα αποτελέσματα των ανασκαφών τους σε σχετικές μονογραφίες.

Σίντρα, ταξίδι στην αγαπημένη πόλη των αριστοκρατών

Απόδραση στη παραμυθούπολη της Πορτογαλίας

Μεσαιωνικά κάστρα, μεγαλοπρεπή κτίρια ρομαντικής αρχιτεκτονικής, βοτανικοί κήποι και παραμυθένια ατμόσφαιρα συνθέτουν τη γραφική Σίντρα καθιστώντας την ένα υπαίθριο ανοιχτό μουσείο.

Η κωμόπολη της Πορτογαλίας είναι σκαρφαλωμένη σε γρανιτένια βράχια και αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η παλιά αγαπημένη των αριστοκρατών φιλοξενεί εντυπωσιακές θερινές βασιλικές κατοικίες καθιστώντας την ιδανικό προορισμό για εξερεύνηση.

Η έντονη επιρροή των Μαυριτανών αποκαλύπτεται στα κτίρια της στο κέντρο της πόλης, που γοήτευσαν τον λόρδο Βύρωνα. Μάλιστα υπάρχει και ένα μικρό καφέ ακριβώς απέναντι από το επιβλητικό Palacio Nacional de Sintra το οποίο φέρει το όνομά του.

Το συγκεκριμένο παλάτι αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα μεσαιωνικά παλάτια στην Πορτογαλία, καθώς κατοικούνταν συνεχώς, τουλάχιστον από τις αρχές του 15ου μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα.

Χτισμένο το 1858 το Palácio de Monserrate έχει φιλοξενήσει προσωπικότητες των γραμμάτων. Εκεί ο λόρδος Βύρωνας το 1809 έγραψε γι” αυτό στο ποίημά του «Προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ».

Αξίζει να επισκεφθεί κανείς και το εθνικό μνημείο Palácio Nacional da Pena που χρονολογείται από το 1838 και χτίστηκε πάνω στα ερείπια μιας μικρής εκκλησίας.

Η περιήγηση στα παλάτια συνεχίζεται με το Palácio de Seteais που πλέον χρησιμοποιείται ως πολυτελές ξενοδοχείο. Μεταξύ άλλων η πρώην κατοικία του Ολλανδού πρόξενου εντυπωσιάζει με το μεγάλο κήπο με τα οπωροφόρα δέντρα.

Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το Quinta da Regaleira, μια περιοχή που φιλοξενεί ένα ρομαντικό παλάτι κι ένα παρεκκλήσι. Βρίσκεται μέσα σε ένα εντυπωσιακό πάρκο με πηγάδια, σπηλιές και λίμνες.

Στην κορυφή των βουνών της Σίντρα βρίσκεται το μεσαιωνικό κάστρο των Μαυριτανών που χρονολογείται από τον 8ο αιώνα και αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό.

Χτισμένη μέσα σε ένα δάσος βελανιδιών η μονή των Καπουτσίνων χρονολογείται από το 1560 και τα κτίρια και η σύνθεση του χώρου είναι επηρεασμένα από τον αριθμό 8, που συμβολίζει το άπειρο.

Πληροφορίες – Φωτογραφίες

Σίντρα Πορτογαλία

Σίντρα / Πορτογαλία

Διαφορά ώρας: 2 ώρες πίσω

Νόμισμα: Ευρώ

Απόσταση: Δεν υπάρχει απευθείας πτήση και η διάρκεια του ταξιδιού εξαρτάται από την πτήση ανταπόκρισης που θα επιλέξετε. Μπορείτε να μεταβείτε στη Σέντρα μέσω Λισσαβόνας σε 45 λεπτά με τρένο.

ΣΙΝΤΡΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣΙΝΤΡΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣΙΝΤΡΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣΙΝΤΡΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣΙΝΤΡΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣΙΝΤΡΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣΙΝΤΡΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ